| عـمر سـعد وقاس را با سـپاه |
| فرسـتاد تا جـنـگ جويد ز شاه |
| چو آگاه شد زان سـخـن يزگرد |
| ز هر سو سـپاه اندر آورد گرد |
| بـفرمود تا پور هرمزد راه |
| بـه پيمايد و بر کـشد با سـپاه |
| کـه رسـتـم بدش نام و بيدار بود |
| خردمـند و گرد و جـهاندار بود |
| سـتاره شـمر بود و بـسيار هوش |
| بـه گـفـتارش موبد نهاده دو گوش |
| برفـت و گرانـمايگان رابـبرد |
| هر آنـکـس کـه بودند بيدار و گرد |
| برين گونـه تا ماه بـگذشـت سي |
| هـمي رزم جسـتـند در قادسي |
| بسي کشته شد لشکر از هر دو سوي |
| سـپـه يک ز ديگر نه برگاشت روي |
| بدانسـت رستـم شـمار سپـهر |
| سـتاره شـمر بود و با داد و مـهر |
| هميگفـت کاين رزم را روي نيست |
| ره آب شاهان بدين جوي نيسـت |
| بياورد صـلاب و اخـتر گرفـت |
| ز روز بـلا دسـت بر سر گرفـت |
| يکي نامـه سوي برادر بـه درد |
| نوشـت و سخنـها همـه ياد کرد |
| نـخـسـت آفرين کرد بر کردگار |
| کزو ديد نيک و بد روزگار |
| دگر گـفـت کز گردش آسـمان |
| پژوهـنده مردم شود بدگـمان |
| گـنـهـکارتر در زمانـه مـنـم |
| ازي را گرفـتار آهرمـنـم |
| کـه اين خانه از پادشاهي تهيسـت |
| نـه هـنـگام پيروزي و فرهيسـت |
| ز چارم هـميبـنـگرد آفـتاب |
| کزين جـنـگ ما را بد آيد شـتاب |
| ز بـهرام و زهرهسـت ما را گزند |
| نـشايد گذشـتـن ز چرخ بـلـند |
| هـمان تير و کيوان برابر شدسـت |
| عـطارد بـه برج دو پيکر شدسـت |
| چـنين است و کاري بزرگست پيش |
| هـمي سير گردد دل از جان خويش |
| هـمـه بودنيها بـبينـم هـمي |
| وزان خامـشي برگزينـم هـمي |
| بر ايرانيان زار و گريان شدم |
| ز ساسانيان نيز بريان شدم |
| دريغ اين سر و تاج و اين داد و تخـت |
| دريغ اين بزرگي و اين فر و بـخـت |
| کزين پـس شکـسـت آيد از تازيان |
| سـتاره نـگردد مـگر بر زيان |
| برين ساليان چار صد بـگذرد |
| کزين تخمـه گيتي کسي نشـمرد |
| ازيشان فرسـتاده آمد بـه مـن |
| سـخـن رفـت هر گونه بر انجمن |
| کـه از قادسي تا لـب رودباد |
| زمين را بـبـخـشيم با شـهريار |
| وزان سو يکي برگـشاييم راه |
| بـه شـهري کجاهـسـت بازارگاه |
| بدان تا خريم و فروشيم چيز |
| ازين پـس فزوني نـجوييم نيز |
| پذيريم ما ساو و باژ گران |
| نـجوييم ديهيم کـند او ران |
| شـهـنـشاه رانيز فرمان بريم |
| گر از ما بـخواهد گروگان بريم |
| چـنين اسـت گفتار و کردار نيست |
| جز از گردش کژ پرگار نيسـت |
| برين نيز جـنـگي بود هر زمان |
| کـه کشـتـه شود صد هژبر دمان |
| بزرگان کـه بامـن به جنـگ اندرند |
| بـه گـفـتار ايشان هميننـگرند |
| چو ميروي طـبري و چون ارمـني |
| بـه جـنـگاند با کيش آهرمـني |
| چو کـلـبوي سوري و اين مهـتران |
| کـه گوپال دارند و گرز گران |
| هـمي سر فرازند کـه ايشان کيند |
| بـه ايران و مازنداران برچيند |
| اگرمرز و راهـسـت اگر نيک و بد |
| بـه گرز و به شمـشير بايد سـتد |
| بـکوشيم و مردي بـه کار آوريم |
| بـه ريشان جـهان تنـگ و تار آوريم |
| نداند کـسي راز گردان سـپـهر |
| دگر گونـهتر گـشـت برما به مـهر |
| چو نامـه بـخواني خرد را مران |
| بـپرداز و بر ساز با مـهـتران |
| همـه گردکـن خواسته هرچ هست |
| پرسـتـنده و جامـه برنشسـت |
| هـمي تاز تا آذر آبادگان |
| بـه جاي بزرگان و آزادگان |
| هـمي دون گله هرچ داري زاسـپ |
| بـبر سوي گنـجور آذرگشـسـپ |
| ز زابـلـسـتان گر ز ايران سـپاه |
| هرآنـکـس کـه آيند زنـهار خواه |
| بدار و بـه پوش و بياراي مـهر |
| نـگـه کـن بدين گردگردان سپـهر |
| ازو شادماني و زو در نـهيب |
| زماني فرازسـت و روزي نـشيب |
| سـخـن هرچ گفتـم به مادر بگوي |
| نـبيند هـمانا مرانيز روي |
| درودش ده ازما و بـسيار پـند |
| بدان تا نـباشد بـه گيتي نژند |
| گراز مـن بد آگاهي آرد کـسي |
| مـباش اندرين کار غمـگين بـسي |
| چـنان دان کـه اندر سراي سپنـج |
| کـسي کو نـهد گنج با دست رنـج |
| چوگاه آيدش زين جـهان بـگذرد |
| از آن رنـج او ديگري برخورد |
| هـميشـه بـه يزدان پرستان گراي |
| بـپرداز دل زين سپـنـجي سراي |
| کـه آمد بـه تـنـگ اندرون روزگار |
| نـبيند مرا زين سـپـس شـهريار |
| تو با هر کـه از دوده ما بود |
| اگر پير اگر مرد برنا بود |
| هـمـه پيش يزدان نيايش کـنيد |
| شـب تيره او را سـتايش کـنيد |
| بـکوشيد و بـخـشـنده باشيد نيز |
| ز خوردن بـه فردا مـمانيد چيز |
| کـه مـن با سپاهي به سختي درم |
| بـه رنـج و غـم و شوربخـتي درم |
| رهايي نيابـم سرانـجام ازين |
| خوشا باد نوشين ايران زمين |
| چو گيتي شود تـنـگ بر شـهريار |
| تو گـنـج و تـن و جان گرامي مدار |
| کزين تـخـمـه نامدار ارجـمـند |
| نـماندسـت جز شـهريار بـلـند |
| ز کوشش مکن هيچ سستي بـه کار |
| بـه گيتي جزو نيسـتـمان يادگار |
| ز ساسانيان يادگار اوسـت بـس |
| کزين پـس نبينـند زين تخمه کـس |
| دريغ اين سر و تاج و اين مـهر و داد |
| کـه خواهدشد اين تخت شاهي بباد |
| تو پدرود باش و بيآزار باش |
| ز بـهر تـن شـه بـه تيمار باش |
| گراو رابد آيد تو شو پيش اوي |
| بـه شمـشير بسـپار پرخاشجوي |
| چو با تخـت مـنـبر برابر کـنـند |
| هـمـه نام بوبـکر و عـمر کنـند |
| تـبـه گردد اين رنـجـهاي دراز |
| نـشيبي درازسـت پيش فراز |
| نـه تخـت و نه ديهيم بيني نه شهر |
| ز اخـتر هـمـه تازيان راست بـهر |
| چو روز اندر آيد بـه روز دراز |
| شود ناسزا شاه گردن فراز |
| بـپوشد ازيشان گروهي سياه |
| ز ديبا نـهـند از بر سر کـلاه |
| نـه تخـت ونه تاج و نه زرينه کفش |
| نـه گوهر نه افسر نه بر سر درفـش |
| بـه رنـج يکي ديگري بر خورد |
| بـه داد و به بخشش همينـنـگرد |
| شـب آيد يکي چشمه رخشان کند |
| نهـفـتـه کـسي را خروشان کند |
| سـتانـنده روزشان ديگرسـت |
| کـمر بر ميان و کلـه بر سرسـت |
| ز پيمان بـگردند وز راسـتي |
| گرامي شود کژي و راسـتي |
| پياده شود مردم جـنـگـجوي |
| سوار آنـک لاف آرد و گـفـت وگوي |
| کـشاورز جـنـگي شود بيهـنر |
| نژاد و هـنر کـمـتر آيد بـبر |
| ربايد هـمي اين ازآن آن ازين |
| ز نـفرين ندانـند باز آفرين |
| نـهان بدتر از آشـکارا شود |
| دل شاهـشان سـنـگ خارا شود |
| بدانديش گردد پدر بر پـسر |
| پـسر بر پدر هـم چـنين چارهگر |
| شود بـنده بيهـنر شـهريار |
| نژاد و بزرگي نيايد بـه کار |
| بـه گيتي کـسي رانـماند وفا |
| روان و زبانـها شود پر جـفا |
| از ايران وز ترک وز تازيان |
| نژادي پديد آيد اندر ميان |
| نـه دهـقان نـه ترک و نه تازي بود |
| سـخـنـها بـه کردار بازي بود |
| همـه گنـجـها زير دامـن نهـند |
| بـميرند و کوشش به دشمن دهـند |
| بود دانـشومـند و زاهد بـه نام |
| بـکوشد ازين تا کـه آيد بـه کام |
| چـنان فاش گردد غم و رنـج و شور |
| کـه شادي بـه هنگام بـهرام گور |
| نه جشن ونه رامش نه کوشش نه کام |
| هـمـه چاره ورزش و ساز دام |
| پدر با پـسر کين سيم آورد |
| خورش کشـک و پوشش گـليم آورد |
| زيان کـسان از پي سود خويش |
| بـجويند و دين اندر آرند پيش |
| نـباشد بـهار و زمـسـتان پديد |
| نيارند هـنـگام رامـش نـبيد |
| چو بـسيار ازين داسـتان بـگذرد |
| کـسي سوي آزادگي نـنـگرد |
| بريزند خون ازپي خواسـتـه |
| شود روزگار مـهان کاسـتـه |
| دل مـن پر از خون شد و روي زرد |
| دهـن خـشـک و لبها شده لاژورد |
| کـه تامـن شدم پـهـلوان از ميان |
| چـنين تيره شد بـخـت ساسانيان |
| چـنين بيوفا گشت گردان سپـهر |
| دژم گـشـت و ز ما بـبريد مـهر |
| مرا تيز پيکان آهـن گذار |
| هـمي بر برهـنـه نيايد بـه کار |
| هـمان تيغ کز گردن پيل و شير |
| نگـشـتي بـه آورد زان زخم سير |
| نـبرد هـمي پوسـت بر تازيان |
| ز دانـش زيان آمدم بر زيان |
| مرا کاشـکي اين خرد نيسـتي |
| گر انديشـه نيک و بد نيسـتي |
| بزرگان کـه در قادسي بامـنـند |
| درشـتـند و بر تازيان دشمـنـند |
| گـمانـند کاين بيش بيرون شود |
| ز دشـمـن زمين رود جيحون شود |
| ز راز سپـهري کـس آگاه نيسـت |
| ندانـند کاين رنـج کوتاه نيسـت |
| چو برتـخـمـهيي بـگذرد روزگار |
| چـه سود آيد از رنـج و ز کارزار |
| تو را اي برادر تـن آباد باد |
| دل شاه ايران بـه تو شاد باد |
| کـه اين قادسي گورگاه منـسـت |
| کفـن جوشـن و خون کلاه منست |
| چـنين اسـت راز سپـهر بـلـند |
| تو دل را بـه درد مـن اندر مـبـند |
| دو ديده زشاه جـهان برمدار |
| فدي کـن تـن خويش در کارزار |
| کـه زود آيد اين روز آهرمـني |
| چو گردون گردان کـند دشـمـني |
| چو نامـه بـه مهر اندر آورد گفـت |
| کـه پوينده با آفرين باد جـفـت |
| کـه اين نامـه نزد برادر برد |
| بـگويد جزين هرچ اندر خورد |
