| بدان نامور گـفـت پاسـخ شـنو |
| يکايک بـبر سوي سالار نو |
| بـه گويش کـه زشت کسان را مـجوي |
| جز آن را کـه برتابي از نـنـگ روي |
| سـخـن هرچ گفـتي نـه گفتارتست |
| مـماناد گويا زبانـت درسـت |
| مـگو آنـچ بدخواه تو بـشـنود |
| ز گـفـتار بيهوده شادان شود |
| بدان گاه چـندان نداري خرد |
| کـه مـغزت بدانـش خرد پرورد |
| بـه گـفـتار بيبر چو نيرو کـني |
| روان و خرد را پر آهو کـني |
| کـسي کو گـنـهـکار خواند تو را |
| از آن پـس جـهاندار خواند تو را |
| نـبايد کـه يابد بر تو نـشـسـت |
| بـگيرد کـم و بيش چيزي بدسـت |
| مينديش زين پـس برين سان پيام |
| کـه دشـمـن شود بر تو بر شادکام |
| بـه يزدان مرا کار پيراسـتـسـت |
| نـهاده بران گيتيام خواسـتـسـت |
| بدين جـسـتـن عيبـهاي دروغ |
| بـه نزد بزرگان نـگيري فروغ |
| بيارم کـنون پاسـخ اين هـمـه |
| بدان تا بـگوييد پيش رمـه |
| پـس از مرگ مـن يادگاري بود |
| سـخـن گـفـتـن راسـت ياري بود |
| چو پيدا کـنـم بر تو انـبوه رنـج |
| بداني کـه از رنـج ماخاسـت گـنـج |
| نخسـتين کـه گـفـتي ز هرمز سخن |
| بـه بيهوده از آرزوي کـهـن |
| ز گـفـتار بدگوي ما را پدر |
| برآشـفـت و شد کار زير و زبر |
| از انديشـه او چو آگـه شديم |
| از ايران شـب تيره بي ره شديم |
| هـما راه جـسـتيم و بـگريخـتيم |
| بـه دام بـلا بر نياويخـتيم |
| از انديشـه او گـناهـم نـبود |
| جز از جسـتـن او شاه را هـم نـبود |
| شـنيدم کـه بر شاه مـن بد رسيد |
| ز بردع برفـتـم چو گوش آن شـنيد |
| گـنـهـکار بـهرام خود با سـپاه |
| بياراسـت در پيش مـن رزمـگاه |
| ازو نيز بـگريخـتـم روز جـنـگ |
| بدان تا نيايم مـن او را بـه چـنـگ |
| ازان پـس دگر باره باز آمدم |
| دلاور بـه جـنـگش فراز آمدم |
| نـه پرخاش بـهرام يکـباره بود |
| جـهاني بران جـنـگ نـظاره بود |
| بـه فرمان يزدان نيکي فزاي |
| کـه اويسـت بر نيک و بد رهـنـماي |
| چو ايران و توران بـه آرام گـشـت |
| هـمـه کار بـهرام ناکام گـشـت |
| چو از جـنـگ چوبينـه پرداخـتـم |
| نـخـسـتين بـکين پدر تاخـتـم |
| چو بـند وي و گسـتـهـم خالان بدند |
| بـه هر کـشوري بيهـمالان بدند |
| فدا کرده جان را هـمي پيش مـن |
| بـه دل هـم زبان و به تـن خويش مـن |
| چو خون پدر بود و درد جـگر |
| نـکرديم سـسـتي بـه خون پدر |
| بريديم بـند وي را دسـت و پاي |
| کـجا کرد بر شاه تاريک جاي |
| چو گـسـتـهـم شد در جـهان ناپديد |
| ز گيتي يکي گوشـهيي برگزيد |
| بـه فرمان ما ناگـهان کـشـتـه شد |
| سر و راي خونـخوارگان گـشـتـه شد |
| دگر آنـک گـفـتي تو از کار خويش |
| از آن تـنـگ زندان و بازار خويش |
| بد آن تا ز فرزند مـن کار بد |
| نيايد کزان بر سرش بد رسد |
| بـه زندان نـبد بر شـما تنـگ و بـند |
| هـمان زخـم خواري و بيم گزند |
| بدان روزتان خوار نـگذاشـتـم |
| هـمـه گـنـج پيش شـما داشتـم |
| بر آيين شاهان پيشين بديم |
| نـه بيکار و بر ديگر آيين بديم |
| ز نـخـچير و ز گوي و رامـشـگران |
| ز کاري کـه اندر خور مـهـتران |
| شـمارا بـه چيزي نـبودي نياز |
| ز دينار وز گوهر و يوز و باز |
| يکي کاخ بد کرده زندانـش نام |
| هـمي زيسـتي اندرو شادکام |
| هـمان نيز گـفـتار اخـترشـناس |
| کـه ما را هـمي از تو دادي هراس |
| کـه از تو بد آيد بدين سان که هـسـت |
| نينداخـتـم اخـترت را زدسـت |
| وزان پـس نـهاديم مـهري بر وي |
| بـه شيرين سـپرديم زان گفـت و گوي |
| چو شاهيم شد سال بر سي و شـش |
| ميان چـنان روزگاران خوش |
| تو داري بياد اين سـخـن بيگـمان |
| اگر چـند بـگذشـت بر ما زمان |
| مرا نامـه آمد ز هـندوسـتان |
| بدم مـن بدان نيز هـمداسـتان |
| ز راي برين نزد مانامـه بود |
| گـهر بود و هر گونـهيي جامـه بود |
| يکي تيغ هـندي و پيل سـپيد |
| جزين هرچ بودم بـه گيتي اميد |
| ابا تيغ ديباي زربـفـت پـنـج |
| ز هر گونـهيي اندرو برده رنـج |
| سوي تو يکي نامـه بد بر پرند |
| نوشـتـه چو مـن ديدم از خـط هـند |
| بـخواندم يکي مرد هـندي دبير |
| سـخـنگوي و دانـنده و يادگير |
| چوآن نامـه را او بـه مـن بر بـخواند |
| پر از آب ديده هـميسرفـشاند |
| بدان نامـه در بد کـه شادان بزي |
| کـه با تاج زر خـسروي را سزي |
| کـه چون ماه آذر بد و روز دي |
| جـهان را تو باشي جـهاندار کي |
| شده پادشاهي پدر سي و هـشـت |
| سـتاره برين گونـه خواهد گذشـت |
| درخـشان شود روزگار بـهي |
| کـه تاج بزرگي بـه سر برنـهي |
| مرا آن زمان اين سـخـن بد درسـت |
| ز دل مـهرباني نـبايسـت شـسـت |
| مـن آگاه بودم کـه از بـخـت تو |
| ز کار درخـشيدن تـخـت تو |
| نـباشد مرا بـهره جز درد و رنـج |
| تو را گردد اين تـخـت شاهي وگـنـج |
| ز بـخـشايش و دين و پيوند و مـهر |
| نـکردم دژم هيچزان نامـه چـهر |
| بـه شيرين سـپردم چو برخواندم |
| ز هر گونـه انديشـهها را ندم |
| بر اوسـت با اخـتر تو بـهـم |
| نداند کـسي زان سـخـن بيش و کـم |
| گر اي دون که خواهي که بيني بـه خواه |
| اگر خود کـني بيش و کـم را نـگاه |
| برانـم کـه بيني پـشيمان شوي |
| وزين کردهها سوي درمان شوي |
| دگر آنـک گـفـتي ز زندان و بـند |
| گر آمد ز ما برکـسي برگزند |
| چـنين بود تا بود کارجـهان |
| بزرگان و شاهان و راي مـهان |
| اگر تو نداني بـه موبد بـگوي |
| کـند زين سـخـن مر تو را تازه روي |
| کـه هرکـس کـه او دشمن ايزدسـت |
| ورا در جـهان زندگاني بدسـت |
| بـه زندان ما ويژه ديوان بدند |
| کـه نيکان ازيشان غريوان بدند |
| چو ما را نـبد پيشـه خون ريخـتـن |
| بدان کار تـنـگ اندر آويخـتـن |
| بدان را بـه زندان هـميداشـتـم |
| گزند کـسان خوار نـگذاشـتـم |
| بـسي گفـت هرکـس که آن دشمنند |
| ز تـخـم بدانـند و آهرمـنـند |
| چو انديشـه ايزدي داشـتيم |
| سـخـنـها هـميخوار بـگذاشـتيم |
| کـنون مـن شـنيدم کـه کردي رها |
| مرد آن را کـه بد بـتر از اژدها |
| ازين بد گـنـهـکار ايزد شدي |
| بـه گـفـتار و کردارها بد شدي |
| چو مـهـتر شدي کار هـشيار کـن |
| نداني تو دانـنده را يار کـن |
| مـبـخـشاي بر هر کـه رنجست زوي |
| اگر چـند اميد گـنـجـسـت زوي |
| بر آنـکـس کزو در جـهان جزگزند |
| نـبيني مر او را چـه کـمـتر ز بـند |
| دگر آنـک از خواسـتـه گـفـتـهاي |
| خردمـندي و راي بـنـهـفـتـهاي |
| ز کـس مانـجـسـتيم جز باژ و ساو |
| هر آنـکـس کـه او داشـت با باژ تاو |
| ز يزدان پذيرفـتـم آن تاج و تـخـت |
| فراوان کـشيدم ازان رنـج سـخـت |
| جـهان آفرين داور داد وراسـت |
| هـمي روزگاري دگرگونـه خواسـت |
| نيم دژمـنـش نيز درخواسـت او |
| فزوني نـجوييم درکاسـت او |
| بـه جـسـتيم خـشـنودي دادگر |
| ز بـخـشـش نديدم بـکوشـش گذر |
| چو پرسد ز مـن کردگار جـهان |
| بـگويم بو آشـکار و نـهان |
| بـپرسد کـه او از توداناترسـت |
| بـهر نيک و بد بر تواناترسـت |
| هـمين پرگـناهان کـه پيش تواند |
| نـه تيماردار و نـه خويش تواند |
| ز مـن هرچ گويند زين پـس هـمان |
| شوند اين گره بر تو بر بد گـمان |
| هـمـه بـنده سيم و زرند و بـس |
| کـسي را نـباشـند فريادرس |
| ازيشان تو را دل پر آسايش اسـت |
| گـناه مرا جاي پالايش اسـت |
| نـگـنـجد تو را اين سـخـن در خرد |
| نـه زين بد کـه گفـتي کـسي برخورد |
| وليکـن مـن از بـهر خود کامـه را |
| کـه برخواند آن پـهـلوي نامـه را |
| هـمان در جـهان يادگاري بود |
| خردمـند را غـمـگـساري بود |
| پـس از ماهر آنکـس کـه گـفـتار ما |
| بـخوانـند دانـند بازار ما |
| ز برطاس وز چين سـپـه رانديم |
| سـپـهـبد بـهر جاي بـنـشانديم |
| بـبرديم بر دشـمـنان تاخـتـن |
| نيارسـت کـس گردن افراخـتـن |
| چو دشـمـن ز گيتي پراگـنده شد |
| هـمـه گـنـج ما يک سر آگـنده شد |
| هـمـه بوم شد نزد ما کارگر |
| ز دريا کـشيدند چـندان گـهر |
| کـه مـلاح گـشـت از کشيدن ستوه |
| مرا بود هامون و دريا و کوه |
| چو گـنـج در مـها پراگـنده شد |
| ز دينار نو بـه دره آگـنده شد |
| ز ياقوت وز گوهر شاهوار |
| هـمان آلـت و جامـه زرنـگار |
| چو ديهيم ما بيست وشش ساله گشـت |
| ز هر گوهري گنـجـها مالـه گـشـت |
| درم را يکي ميخ نو ساخـتـم |
| سوي شادي و مـهـتري آخـتـم |
| بدان سال تا باژ جـسـتـم شـمار |
| چوشد باژ دينار بر صد هزار |
| پراگـنده افـگـند پـند او سي |
| هـمـه چرم پـند او سي پارسي |
| بـهر بـه درهيي در ده و دو هزار |
| پراگـنده دينار بد شاهوار |
| جز از باژ و دينار هـندوسـتان |
| جز از کـشور روم و جا دوسـتان |
| جز از باژ وز ساو هر کـشوري |
| ز هر نامداري و هر مـهـتري |
| جز از رسـم و آيين نوروز و مـهر |
| از اسـپان وز بـنده خوب چـهر |
| جز از جوشـن و خود و گوپال و تيغ |
| ز ما اين نـبودي کـسي را دريغ |
| جز از مـشـک و کافور و خز و سـمور |
| سياه و سـپيد و ز کيمال بور |
| هران کـس کـه ما را بدي زيردسـت |
| چـنين باژها بر هيونان مـسـت |
| هـميتاخـتـند بـه درگاه ما |
| نـپيچيد گردن کـس از راه ما |
| ز هر در فراوان کـشيديم رنـج |
| بدان تا بيا گـند زين گونـه گـنـج |
| دگر گـنـج خـضرا و گـنـج عروس |
| کـجا داشـتيم از پي روز بوس |
| فراوان ز نامـش سـخـن را نديم |
| سرانـجام باد آورش خوانديم |
| چنين بيست و شش سال تا سي و هشت |
| بـه جز بـه آرزو چرخ بر ما نـگـشـت |
| هـمـه مـهـتران خود تـن آسان بدند |
| بد انديش يک سر هراسان بدند |
| هـمان چون شـنيدم ز فرمان تو |
| جـهان را بد آمد ز پيمان تو |
| نـماند کـس اندر جـهان رامـشي |
| نـبايد گزيدن بـه جز خامـشي |
| هـميکرد خواهي جـهان پرگزند |
| پراز درد کاري و ناسودمـند |
| هـمان پرگزندان کـه نزد تواند |
| کـه تيره شـبان اور مزد تواند |
| هـميداد خواهـند تـخـتـت بـباد |
| بدان تا نـباشي بـه گيتي تو شاد |
| چو بودي خردمـند نزديک تو |
| کـه روشـن شدي جان تاريک تو |
| بـه دادن نـبودي کـسي رازيان |
| کـه گـنـجي رسيدي بـه ارزانيان |
| ايا پور کـم روز و اندک خرد |
| روانـت ز انديشـه رامـش برد |
| چـنان دان که اين گنج من پشت تسـت |
| زمانـه کـنون پاک در مشت تـسـت |
| هـم آرايش پادشاهي بود |
| جـهان بيدرم در تـباهي بود |
| شود بيدرم شاه بيدادگر |
| تـهي دسـت را نيسـت هوش و هـنر |
| بـه بخـشـش نـباشد ورا دستـگاه |
| بزرگان فـسوسيش خوانـند شاه |
| ار اي دون که از تو بـه دشـمـن رسد |
| هـمي بـت بدسـت بر هـمـن رسد |
| ز يزدان پرسـتـنده بيزار گـشـت |
| ورا نام و آواز تو خوار گـشـت |
| چو بيگـنـج باشي نـپايد سـپاه |
| تو را زيردسـتان نـخوانـند شاه |
| سـگ آن بـه کـه خواهـنده نان بود |
| چو سيرش کـني دشـمـن جان بود |
| دگر آنـک گـفـتي ز کار سـپاه |
| کـه در بو مـهاشان نـشاندم بـه راه |
| ز بيدانـشي اين نيايد پـسـند |
| نداني هـمي راه سود از گزند |
| چـنين اسـت پاسـخ کـه از رنج من |
| فراز آمد اين نامور گـنـج مـن |
| ز بيگانـگان شـهرها بـسـتدم |
| همـه دشـمـنان را بـه هـم بر زدم |
| بدان تا بـه آرام برتـخـت ناز |
| نـشينيم بيرنـج و گرم و گداز |
| سواران پراگـنده کردم بـه مرز |
| پديد آمد اکـنون ز ناارز ارز |
| چو از هر سوي بازخواني سـپاه |
| گـشاده بـبيند بد انديش راه |
| کـه ايران چوباغيسـت خرم بـهار |
| شکفـتـه هـميشـه گـل کامـگار |
| پراز نرگـس و نار و سيب و بـهي |
| چو پاليز گردد ز مردم تـهي |
| سـپر غـم يکايک ز بـن برکـنـند |
| هـمـه شاخ نارو بـهي بشـکـنـند |
| سـپاه و سـليحـسـت ديوار اوي |
| بـه پرچينـش بر نيزهها خار اوي |
| اگر بـفـگـني خيره ديوار باغ |
| چـه باغ و چه دشت و چه درياچـه راغ |
| نـگر تا تو ديوار او نـفـگـني |
| دل و پـشـت ايرانيان نـشـکـني |
| کزان پـس بود غارت و تاخـتـن |
| خروش سواران و کين آخـتـن |
| زن و کودک و بوم ايرانيان |
| بـه انديشـه بد مـنـه در ميان |
| چو سالي چـنين بر تو بر بـگذرد |
| خردمـند خواند تو را بيخرد |
| مـن اي دون شـنيدم کـجا تو مـهي |
| هـمـه مردم ناسزا رادهي |
| چـنان دان کـه نوشين روان قـباد |
| بـه اندرز اين کرد در نامـه ياد |
| کـه هرکو سليحـش بـه دشمـن دهد |
| هـمي خويشتـن رابـه کشتـن دهد |
| کـه چون بازخواهد کـش آيد بـه کار |
| بدانديش با او کـند کارزار |
| دگر آنـک دادي ز قيصر پيام |
| مرا خواندي دو دل و خويش کام |
| سـخـنـها نـه از يادگار تو بود |
| کـه گـفـتار آموزگار تو بود |
| وفا کردن او و از ما جـفا |
| تو خود کي شـناسي جـفا از وفا |
| بدان پاسـخـش اي بد کـم خرد |
| نـگويم جزين نيز کـه اندر خورد |
| تو دعوي کـني هـم تو باشي گوا |
| چـنين مرد بـخرد ندارد روا |
| چو قيصر ز گرد بـلا رخ بـشـسـت |
| بـه مردي چو پرويز داماد جـسـت |
| هر آنـکـس کـه گيتي بـبد نسـپرد |
| بـه مـغز اندرون باشد او را خرد |
| بدانـم کـه بـهرام بـسـتـه ميان |
| ابا او يکي گـشـتـه ايرانيان |
| بـه رومي سـپاهي نشايد شکسـت |
| نـسايد روان ريگ با کوه دسـت |
| بدان رزم يزدان مرا ياربود |
| سـپاه جـهان نزد مـن خوار بود |
| شـنيدند ايرانيان آنـچ بود |
| تو را نيز زيشان بـبايد شـنود |
| مرا نيز چيزي کـه بايسـت کرد |
| بـه جاي نياطوس روز نـبرد |
| ز خوبي و از مردمي کردهام |
| بـه پاداش او روز بـشـمردهام |
| بـگويد تو را زاد فرخ هـمين |
| جـهان را بـه چـشـم جواني مـبين |
| گـشـسـپ آنـک بد نيز گـنـجور ما |
| هـمان موبد پاک دسـتور ما |
| کـه از گـنـج ما بـه دره بد صد هزار |
| کـه دادم بدان روميان يادگار |
| نياطوس را مـهره دادم هزار |
| ز ياقوت سرخ از در گوشوار |
| کـجا سـنـگ هر مـهرهيي بد هزار |
| ز مـثـقال گـنـجي چو کردم شـمار |
| هـمان در خوشاب بـگزيده صد |
| درو مرد دانا نديد ايچ بد |
| کـه هرحـقـهيي را چو پنـجـه هزار |
| بـه دادي درم مرد گوهر شـمار |
| صد اسـپ گرانـمايه پنـجـه بـه زين |
| هـمـه کرده از آخر ما گزين |
| دگر ويژه با جـل ديبـه بدند |
| کـه در دشـت با باد هـمره بدند |
| بـه نزديک قيصر فرسـتادم اين |
| پـس از خواسـتـه خواندمـش آفرين |
| ز دار مـسيحا کـه گـفـتي سـخـن |
| بـه گـنـج اندر افـگـنده چوبي کهن |
| نـبد زان مرا هيچ سود و زيان |
| ز ترسا شـنيدي تو آواز آن |
| شـگـفـت آمدم زانـک چون قيصري |
| سر افراز مردي و نام آوري |
| هـمـه گرد بر گرد او بـخردان |
| هـمـش فيلـسوفان و هـم موبدان |
| کـه يزدان چرا خواند آن کـشـتـه را |
| گرين خـشـک چوب وتبـه گشتـه را |
| گر آن دار بيکار يزدان بدي |
| سرمايه اور مزد آن بدي |
| برفـتي خود از گـنـج ما ناگـهان |
| مـسيحا شد او نيسـتي در جـهان |
| دگر آنـک گـفـتي کـه پوزش بـگوي |
| کـنون توبـه کـن راه يزدان بـجوي |
| ورا پاسـخ آن بد کـه ريزنده باد |
| زبان و دل و دسـت و پاي قـباد |
| مرا تاج يزدان بـه سر برنـهاد |
| پذيرفـتـم و بودم از تاج شاد |
| بـپردان سـپرديم چون بازخواسـت |
| ندانـم زبان در دهانـت چراسـت |
| بـه يزدان بـگويم نـه با کودکي |
| کـه نـشـناسد او بد ز نيک اندکي |
| هـمـه کار يزدان پـسـنديدهام |
| هـمان شور و تـلـخي بـسي ديدهام |
| مرا بود شاهي سي و هـشـت سال |
| کـس از شـهر ياران نـبودم هـمال |
| کـسي کاين جـهان داد ديگر دهد |
| نـه بر مـن سـپاسي هـميبرنـهد |
| برين پادشاهي کـنـم آفرين |
| کـه آباد بادا بـه دانا زمين |
| چو يزدان بود يار و فريادرس |
| نيازد بـه نـفرين ما هيچکـس |
| بدان کودک زشـت و نادان بـگوي |
| کـه ما را کـنون تيره گـشـت آب روي |
| کـه پدرود بادي تو تا جاودان |
| سر و کار ما باد با بـه خردان |
| شـما اي گرامي فرسـتادگان |
| سـخـن گوي و پر مايه آزادگان |
| ز مـن هر دو پدرود باشيد نيز |
| سـخـن جز شـنيده مـگوييد چيز |
| کـنـم آفرين بر جـهان سر بـه سر |
| کـه او را نديدم مـگر برگذر |
| بـميرد کـسي کو ز مادر بزاد |
| ز کيخـسرو آغاز تا کي قـباد |
| چو هوشـنـگ و طهـمورث و جمـشيد |
| کزيشان بدي جاي بيم واميد |
| کـه ديو و دد و دام فرمانـش برد |
| چو روشـن سرآمد برفـت و بـمرد |
| فريدون فرخ کـه او از جـهان |
| بدي دور کرد آشـکار و نـهان |
| ز بد دسـت ضـحاک تازي بـبـسـت |
| بـه مردي زچنـگ زمانـه نجـسـت |
| چو آرش کـه بردي بـه فرسـنـگ تير |
| چو پيروزگر قارن شيرگير |
| قـباد آنـک آمد ز الـبرز کوه |
| بـه مردي جـهاندار شد با گروه |
| کـه از آبـگينـه هـمي خانـه کرد |
| وزان خانـه گيتي پر افـسانـه کرد |
| هـمـه در خوشاب بد پيکرش |
| ز ياقوت رخـشـنده بودي درش |
| سياوش هـمان نامدار هژير |
| کـه کـشـتـش بـه روز جواني دبير |
| کـجا گـنـگ دژ کرد جايي بـه رنـج |
| وزان رنـج برده نديد ايچ گـنـج |
| کـجا رسـتـم زال و اسـفـنديار |
| کزيشان سـخـن ماندمان يادگار |
| چو گودرز و هـفـتاد پور گزين |
| سواران ميدان و شيران کين |
| چو گشـتاسـپ شاهي که دين بـهي |
| پذيرفـت و زو تازه شد فرهي |
| چو جا ماسـپ کاندر شـمار سـپـهر |
| فروزندهتر بد ز گردنده مـهر |
| شدند آن بزرگان و دانـندگان |
| سواران جـنـگي و مردانـگان |
| کـه اندر هـنر اين ازان بـه بدي |
| بـه سال آن يکي از دگر مـه بدي |
| بـه پرداخـتـند اين جـهان فراخ |
| بـماندند ميدان و ايوان و کاخ |
| ز شاهان مرا نيز هـمـتانـبود |
| اگر سال را چـند بالا نـبود |
| جـهان را سـپردم بـه نيک و بـه بد |
| نـه آن را کـه روزي بـه مـن بد رسد |
| بـسي راه دشوار & |
