| چـنين گويد از نامـه باسـتان |
| ز گـفـتار آن دانـشي راسـتان |
| کـه آگاهي آمد بـه آباد بوم |
| بـنزد جـهاندار کـسري ز روم |
| کـه تو زنده بادي کـه قيصر بـمرد |
| زمان و زمين ديگري را سـپرد |
| پرانديشـه شد جان کـسري ز مرگ |
| شد آن لعل رخـساره چون زرد برگ |
| گزين کرد ز ايران فرسـتادهاي |
| جـهانديده و راد آزادهاي |
| فرسـتاد نزديک فرزند اوي |
| برشاخ سـبز برومـند اوي |
| سخـن گفـت با او به چربي بسي |
| کزين بد رهايي نيابد کـسي |
| يکي نامـه بنوشـت با سوگ و درد |
| پر از آب ديده دو رخـساره زرد |
| کـه يزدان تو را زندگاني دهاد |
| هـمـت خوبي و کامراني دهاد |
| نزايد جز از مرگ را جانور |
| سراي سپنـجـسـت و ما بر گذر |
| اگر تاج ساييم و گر خود و ترگ |
| رهايي نيابيم از چـنـگ مرگ |
| چـه قيصر چـه خاقان چو آيد زمان |
| بـخاک اندر آيد سرش بيگـمان |
| ز قيصر تو را مزد بـسيار باد |
| مـسيحا روان تو را يار باد |
| شـنيدم کـه بر نامور تـخـت اوي |
| نشسـتي بياراسـتي بخـت اوي |
| ز ما هرچ بايد ز نيرو بـخواه |
| ز اسـب و سليح و ز گنج و سـپاه |
| فرسـتاده از پيش کـسري برفـت |
| بـه نزديک قيصر خراميد تـفـت |
| چو آمد بدرگـه گـشادند راه |
| فرسـتاده آمد بر تـخـت و گاه |
| چو قيصر نـگـه کرد وعـنوان بديد |
| ز بيشي کـسري دلـش بردميد |
| جوان نيز بد مهـتر نونـشـسـت |
| فرسـتاده را نيز نـبـسود دسـت |
| بـپرسيد ناکام پرسيدني |
| نـگـه کردني سسـت و کژ ديدني |
| يکي جاي دورش فرود آوريد |
| بدان نامـه پادشا نـنـگريد |
| يکي هفتـه هرکش کـه بد راي زن |
| بـه نزديک قيصر شدند انـجـمـن |
| سرانـجام گفـتـند ما کـهـتريم |
| ز فرمان شاه جـهان نـگذريم |
| سزا خود ز کسري چـنين نامـه بود |
| نـه برکام بايسـت بدکامـه بود |
| کـه امروز قيصر جوانـسـت و نو |
| بـه گوهر بدين مرزها پيشرو |
| يک امـسال با مرد برنا مـکاو |
| بـه عـنوان بيشي و با باژ و ساو |
| بـهرپايمردي و خودکامـهاي |
| نـبـشـتـند بر ناسزا نامـهاي |
| بـعـنوان ز قيصر سرافراز روم |
| جـهان سر به سر هرچ جز روم شوم |
| فرسـتاده شاه ايران رسيد |
| بـگويد ز بازار ما هرچ ديد |
| از اندوه و شادي سخن هرچ گفـت |
| غـم و شادماني نـبايد نهـفـت |
| بـشد قيصر و تازه شد قيصري |
| کـه سر بر فرازد ز هرمـهـتري |
| ندارد ز شاهان کـسي را بـکـس |
| چـه کـهـتر بود شاه فريادرس |
| چو قرطاس رومي بياراسـتـند |
| بدربر فرسـتاده را خواسـتـند |
| چوبـشـنيد دانا که شد راي راست |
| بيامد بدر پاسـخ نامـه خواسـت |
| ورا ناسزا خـلـعـتي ساخـتـند |
| ز بيگانـه ايوان بـپرداخـتـند |
| بدو گـفـت قيصر نـه مـن چاکرم |
| نـه از چين و هيتاليان کـمـترم |
| ز مهـتر سبک داشتن ناسزاسـت |
| وگر شاه تو بر جـهان پادشاسـت |
| بزرگ آنـک او را بسي دشمنسـت |
| مرا دشمـن و دوست بردامنسـت |
| چـه داري بزرگي تو از مـن دريغ |
| هـمي آفـتاب اندر آري بـميغ |
| نـه از تابـش او همي کـم شود |
| وگر خون چـکاند برونـم شود |
| چو کار آيدم شـهريارم تويي |
| هـمان از پدر يادگارم تويي |
| سـخـن هرچ ديدي بخوبي بـگوي |
| وزين پاسـخ نامـه زشتي مـجوي |
| تـنـش را بخلعـت بياراسـتـند |
| ز درباره مرزبان خواسـتـند |
| فرسـتاده برگـشـت و آمد دمان |
| بـه مـنزل زماني نجسـتي زمان |
| بيامد بـه نزديک کـسري رسيد |
| بگـفـت آن کجا رفت و ديد و شنيد |
| ز گـفـتار او تنـگدل گشـت شاه |
| بدو گـفـت برخوردي از رنـج راه |
| شـنيدم کـه هرکو هوا پرورد |
| بـفرجام کردار کيفر برد |
| گر از دوست دشمـن نداند هـمي |
| چـنين راز دل بر تو خواند هـمي |
| گـماند که ما را همو دوست نيست |
| اگر چـند او را پي و پوست نيسـت |
| کـنون نيز يک تـن ز رومي نژاد |
| نـمانـم کـه باشد ازان تخت شاد |
| هـمي سر فرازد کـه مـن قيصرم |
| گر از نامداران يکي مـهـترم |
| کـنـم زين سپس روم را نام شوم |
| برانـگيزم آتـش ز آباد بوم |
| بـه يزدان پاک و بـخورشيد و ماه |
| بـه آذر گشسـب و بتخت و کـلاه |
| کـه کز هرچ در پادشاهي اوسـت |
| ز گنـج کهـن پرکـند گاو پوسـت |
| نـسايد سرتيغ ما رانيام |
| حـلال جـهان باد بر مـن حرام |
| بـفرمود تا بر درش کرناي |
| دميدند با سـنـج و هـندي دراي |
| هـمـه کوس بر کوهـه ژنده پيل |
| ببسـتـند و شد روي گيتي چونيل |
| سـپاهي گذشت از مداين به دشت |
| کـه درياي سبز اندرو خيره گشـت |
| ز ناليدن بوق و رنـگ درفـش |
| ز جوش سواران زرينـه کـفـش |
| سـتاره توگفـتي بـه آب اندرست |
| سـپـهر روان هـم بخواب اندرست |
| چوآگاهي آمد بـقيصر ز شاه |
| کـه پرخشـم ز ايوان بشد با سپاه |
| بيامد ز عـموريه تا حـلـب |
| جـهان کرد پر جنگ و جوش و جلب |
| سواران رومي چو سيصد هزار |
| حـلـب را گرفتـند يکـسر حصار |
| سـپاه اندر آمد ز هرسو به جـنـگ |
| نـبد جـنـگـشانرا فراوان درنـگ |
| بياراسـت بر هر دري مـنـجـنيق |
| ز گردان روم آنـک بدجا ثـليق |
| حـصار سـقيلان بـپرداخـتـند |
| کزان سو هميتاختـن ساخـتـند |
| حـلـب شد بـکردار درياي خون |
| بـه زنـهار شد لـشـکر باطرون |
| بدو هـفـتـه از روميان سي هزار |
| گرفـتـند و آمد بر شـهريار |
| بياندازه کشـتـند ز ايشان بـتير |
| بـه رزم اندرون چند شد دسـتـگير |
| بـه پيش سپـه کندهاي ساختـند |
| بـشـبـگير آب اندر انداخـتـند |
| بـکـنده ببـسـتـند برشاه راه |
| فروماند از جـنـگ شاه و سـپاه |
| برآمد برين روزگاري دراز |
| بـسيم و زر آمد سـپـه را نياز |
| سـپـهدار روزيدهان را بـخواند |
| وزان جنـگ چـندي سخنـها براند |
| کـه اين کار با رنج بسيار گـشـت |
| باب وبـکـنده نـشايد گذشـت |
| سـپـه را درم بايد و دسـتـگاه |
| هـمان اسـب وخفتان و رومي کلاه |
| سوي گـنـج رفـتـند روزيدهان |
| دبيران و گـنـجور شاه جـهان |
| از اندازه لـشـکر شـهريار |
| کـم آمد درم تـنـگ سيصد هزار |
| بيامد برشاه موبد چوگرد |
| بـه گـنـج آنـچ بود از درم ياد کرد |
| دژم کرد شاه اندران کار چـهر |
| بـفرمود تا رفـت بوزرجـمـهر |
| بدو گـفـت گر گنج شاهي تـهي |
| چـه بايد مرا تخت شاهنـشـهي |
| بروهـم کـنون ساروان را بـخواه |
| هيونان بخـتي برافـگـن بـه راه |
| صد از گـنـج مازندران بارکـن |
| وزو بيشـتر بار دينار کـن |
| بـشاه جـهان گفـت بوزرجمـهر |
| کـه اي شاه با دانش و داد و مـهر |
| سوي گـنـج ايران درازسـت راه |
| تـهي دسـت و بيکار باشد سـپاه |
| بدين شـهرها گرد ماهرکسـسـت |
| کـسي کو درم بيش دارد بدسـت |
| ز بازارگان و ز دهـقان درم |
| اگر وام خواهي نـگردد دژم |
| بدين کار شد شاه هـمداسـتان |
| کـه داناي ايران بزد داسـتان |
| فرسـتادهاي جسـت بوزرجمـهر |
| خردمـند و شادان دل و خوب چـهر |
| بدو گـفـت ز ايدر سه اسبـه برو |
| گزين کـن يکي نامـبردار گو |
| ز بازارگان و ز دهـقان شـهر |
| کـسي را کـجا باشد از نام بـهر |
| ز بـهر سـپـه اين درم فام خواه |
| بزودي بـفرمايد از گـنـج شاه |
| بيامد فرسـتاده خوش مـنـش |
| جوان وخردمـندي و نيکوکـنـش |
| پيمـبر بانديشـه باريک بود |
| بيامد بـشـهري کـه نزديک بود |
| درم خواسـت فام از پي شـهريار |
| برو انجـمـن شد بـسي مايه دار |
| يکي کـفـشـگر بود و موزه فروش |
| بـه گـفـتار او تيز بگـشاد گوش |
| درم چـند بايد بدو گـفـت مرد |
| دلاور شـمار درم ياد کرد |
| چـنين گـفـت کاي پرخرد مايه دار |
| چـهـل مـن درم هرمني صدهزار |
| بدو کفشـگر گفـت من اين دهـم |
| سـپاسي ز گـنـجور بر سر نهـم |
| بياورد قـپان و سـنـگ و درم |
| نـبد هيچ دفـتر بـه کار و قـلـم |
| چو بازارگان را درم سـخـتـه شد |
| فرسـتاده زان کار پردخـتـه شد |
| بدو کفشـگر گفت کاي خوب چـهر |
| بـه رنـجي بـگويي بـه بوزرجمهر |
| کـه اندر زمانـه مرا کودکيسـت |
| کـه بازار او بر دلـم خوار نيسـت |
| بـگويي مـگر شـهريار جـهان |
| مرا شاد گرداند اندر نـهان |
| کـه او را سـپارد بـفرهـنـگيان |
| کـه دارد سرمايه و هـنـگ آن |
| فرسـتاده گـفـت اين ندارم به رنج |
| کـه کوتاه کردي مرا راه گـنـج |
| بيامد بر مرد دانا بـه شـب |
| وزان کفـشـگر نيز بگـشاد لـب |
| برشاه شد شاد بوزرجـمـهر |
| بران خواسـتـه شاه بگشاد چـهر |
| چنين گفتن زان پس که يزدان سپاس |
| مـبادم مـگر پاک و يزدان شـناس |
| کـه در پادشاهي يکي موزه دوز |
| برين گونـه شادسـت و گيتي فروز |
| کـه چـندين درم ساخته باشدش |
| مـبادا کـه بيداد بـخراشدش |
| نـگر تا چـه دارد کـنون آرزوي |
| بـماناد بر ما هـمين راه و خوي |
| چو فامـش بـتوزي درم صدهزار |
| بده تا بـماند ز ما يادگار |
| بدان زيردسـتان دلاور شدند |
| جـهانـجوي با تخـت وافسر شدند |
| مـبادا کـه بيدادگر شـهريار |
| بود شاد برتـخـت و بـه روزگار |
| بـشاه جـهان گفـت بوزرجمـهر |
| کـه اي شاه نيک اختر خوب چـهر |
| يکي آرزو کرد موزه فروش |
| اگر شاه دارد بـمـن بـنده گوش |
| فرسـتاده گويد کـه اين مرد گفـت |
| کـه شاه جـهان با خرد باد جفـت |
| يکي پور دارم رسيده بـجاي |
| بفرهـنـگ جويد هـمي رهنماي |
| اگر شاه باشد بدين دسـتـگير |
| کـه اين پاک فرزند گردد دبير |
| ز يزدان بخواهـم هـمي جان شاه |
| کـه جاويد باد اين سزاوار گاه |
| بدو گـفـت شاه اي خردمـند مرد |
| چرا ديو چـشـم تو را تيره کرد |
| برو هـمـچـنان بازگردان شـتر |
| مـبادا کزو سيم خواهيم و در |
| چو بازارگان بـچـه گردد دبير |
| هـنرمـند و بادانـش و يادگير |
| چو فرزند ما برنـشيند بـتـخـت |
| دبيري بـبايدش پيروزبـخـت |
| هـنر بايد از مرد موزه فروش |
| بدين کار ديگر تو با مـن مـکوش |
| بدسـت خردمـند و مرد نژاد |
| نـماند بـجز حـسرت وسرد باد |
| شود پيش او خوار مردم شـناس |
| چوپاسـخ دهد زو پذيرد سـپاس |
| بـما بر پـس از مرگ نـفرين بود |
| چوآيين اين روزگار اين بود |
| نـخواهيم روزي جز از گـنـج داد |
| درم زو مـخواه و مـکـن هيچ ياد |
| هـم اکـنون شـتر بازگردان به راه |
| درم خواه وز موزه دوزان مـخواه |
| فرسـتاده برگـشـت و شد با درم |
| دل کفشـگر گشـت پر درد و غـم |
| شـب آمد غمي شد ز گفـتار شاه |
| خروش جرس خاسـت از بارگاه |
| طـلايه پراگـنده بر گرد دشـت |
| همـه شب همي گرد لشکر بگشت |
| ز ماهي چو بـنـمود خورشيد تاج |
| برافگـند خـلـعـت زمين را ز عاج |
| طـلايه چو گشـت از لب کـنده باز |
| بيامد بر شاه گردن فراز |
| کـه پيغـمـبر قيصر آمد بـشاه |
| پر از درد و پوزش کـنان از گـناه |
| فرسـتاده آمد هـمانـگـه دوان |
| نيايش کـنان پيش نوشين روان |
| چو رومي سر تاج کـسري بديد |
| يکي باد سرد از جـگر برکـشيد |
| بـه دل گفـت کينـت سزاوار گاه |
| بـشاهي ومردي وچـندين سـپاه |
| وزان فيلـسوفان رومي چـهـل |
| زبان برگـشادند پر باد دل |
| ز دينار با هرکـسي سي هزار |
| نـثار آوريده بر شـهريار |
| چو ديدند رنـگ رخ شـهريار |
| برفـتـند لرزان و پيچان چومار |
| شـهـنـشاه چو ديد بنواختـشان |
| بايين يکي جايگـه ساخـتـشان |
| چـنين گـفـت گوينده پيشرو |
| کـه اي شاه قيصر جوانسـت و نو |
| پدر مرده و ناسـپرده جـهان |
| نداند هـمي آشـکار و نـهان |
| هـمـه سر بـه سر باژدار توايم |
| پرسـتار و در زينـهار توايم |
| تو را روم ايران و ايران چو روم |
| جدايي چرا بايد اين مرز و بوم |
| خرد در زمانـه شهنـشاه راسـت |
| وزو داشت قيصر هميپشت راسـت |
| چـه خاقان چيني چه در هـند شاه |
| يکايک پرسـتـند اين تاج و گاه |
| اگر کودکي نارسيده بـجاي |
| سخـن گفـت بيدانش و رهنماي |
| ندارد شـهـنـشاه ازو کين و درد |
| کـه شادسـت ازو گـنـبد لاژورد |
| هـمان باژ روم آنچ بود از نخـسـت |
| سـپاريم و عـهدي بتازه درسـت |
| بـخـنديد نوشين روان زان سخـن |
| کـه مرد فرسـتاده افـگـند بـن |
| بدو گـفـت اگر نامور کودکـسـت |
| خرد با سـخـن نزد او اندکـسـت |
| چـه قيصر چه آن بي خرد رهنـمون |
| ز دانـش روان را گرفـتـه زبون |
| هـمـه هوشمـندان اسکـندري |
| گرفـتـند پيروزي و برتري |
| کـسي کو بـگردد ز پيمان ما |
| بـپيچيد دل از راي و فرمان ما |
| از آباد بومـش بر آريم خاک |
| زگـنـج و ز لـشـکر نداريم باک |
| فرسـتادگان خاک دادند بوس |
| چـنانـچون بود مردم چابـلوس |
| کـه اي شاه پيروز برترمـنـش |
| ز کار گذشتـه مـکـن سرزنـش |
| هـمـه سر به سر خاک رنج توايم |
| هـمـه پاسـبانان گـنـج توايم |
| چوخـشـنود گردد ز ما شـهريار |
| نـباشيم ناکام و بد روزگار |
| ز رنـجي کـه ايدر شهنـشاه برد |
| هـمـه روميان آن ندارند خرد |
| ز دينار پرکرده ده چرم گاو |
| بـه گـنـج آوريم از درباژ وساو |
| بـکـمي وبيشيش فرمان رواسـت |
| پذيرد ز ما گرچـه آن ناسزاسـت |
| چـنين داد پاسـخ که ازکار گنـج |
| سزاوار دسـتور باشد بـه رنـج |
| هـمـه روميان پيش موبد شدند |
| خروشان و با اخـتر بد شدند |
| فراوان ز هر در سـخـن راندند |
| هـمـه راز قيصر برو راندند |
| ز دينار گـفـتـند وز گاو پوسـت |
| ز کاري کـه آرام روم اندروسـت |
| چـنين گـفـت موبد اگر زر دهيد |
| ز ديبا چـه مايه بران سرنـهيد |
| بهـنـگام برگـشـتـن شـهريار |
| ز ديباي زربـفـت بايد هزار |
| کـه خلـعـت بود شاه را هر زمان |
| چـه با کـهـتران و چه با مهـتران |
| برين برنـهادند و گـشـتـند باز |
| هـمـه پاک بردند پيشـش نـماز |
| بـبد شاه چـندي بران رزمـگاه |
| چوآسوده شد شـهريار و سـپاه |
| ز لـشـکر يکي مرد بـگزيد گرد |
| کـه داند شـمار نبشت و سـترد |
| سـپاهي بدو داد تا باژ روم |
| سـتاند سـپارد بـه آباد بوم |
| وز آنـجا بيامد سوي طيسـفون |
| سـپاهي پس پشت و پيش اندرون |
| هـمـه يکـسر آباد از سيم و زر |
| بـه زرين سـتام و بـه زرين کـمر |
| ز بـس پرنياني درفـش سران |
| تو گـفـتي هوا شد همـه پرنيان |
| در و دشت گفتي که زرين شدسـت |
| کـمرها ز گوهر چو پروين شدسـت |
| چو نزديک شـهر اندر آمد ز راه |
| پذيره شدندش فراوان سـپاه |
| هـمـه پيش کـسري پياده شدند |
| کـمر بسـتـه و دل گشاده شدند |
| هر آنـکـس کـه پيمود با شاه راه |
| پياده بـشد تا در بارگاه |
| هـمـه مـهـتران خواندند آفرين |
| بران شاه بيدار باداد ودين |
| چو تنـگ اندر آمد به جاي نشسـت |
| بهرمـهـتري شاه بنـمود دسـت |
| سرآمد سخـن گفـتـن موزه دوز |
| ز ماه مـحرم گذشـتـه سـه روز |
| جـهانـجوي دهـقان آموزگار |
| چـه گـفـت اندرين گردش روزگار |
| کـه روزي فرازست و روزي نـشيب |
| گـهي با خراميم و گـه با نـهيب |
| سرانـجام بـسـتر بود تيره خاک |
| يکي را فراز و يکي را مـغاک |
| نـشاني نداريم ازان رفـتـهگان |
| کـه بيدار و شادند اگر خفـتـه گان |
| بدان گيتي ار چندشان برگ نيسـت |
| هـمان بـه که آويزش مرگ نيست |
| اگر صد سال بود سال اگر بيست و پنج |
| يکي شد چو ياد آيد از روز رنـج |
| چـه آنکـس که گويد خرامست وناز |
| چـه گويد که دردست و رنـج و نياز |
| کـسي را نديدم بـمرگ آرزوي |
| نـه بي راه و از مردم نيکـخوي |
| چـه ديني چه اهريمن بت پرسـت |
| ز مرگـند بر سر نـهاده دو دسـت |
| چوسالت شد اي پير برشست و يک |
| ميو جام وآرام شد بينـمـک |
| نـبـندد دل اندر سپنـجي سراي |
| خرد يافـتـه مردم پاکراي |
| بـگاه بـسيجيدن مرگ مي |
| چو پيراهـن شـعر باشد بدي |
| فـسرده تـن اندر ميان گـناه |
| روان سوي فردوس گـم کرده راه |
| ز ياران بسي ماند و چندي گذشـت |
| تو با جام همراه مانده بـه دشـت |
| زمان خواهـم ازکرد گار زمان |
| کـه چـندي بـماند دلـم شادمان |
| کـه اين داستانها و چندين سخـن |
| گذشـتـه برو سال و گشته کهـن |
| ز هـنـگام کي شاه تا يزدگرد |
| ز لـفـظ مـن آمد پراگـنده گرد |
| بـپيوندم و باغ بيخو کـنـم |
| سخنـهاي شاهنـشـهان نو کنم |
| هـماناکـه دل را ندارم بـه رنـج |
| اگر بـگذرم زين سراي سـپـنـج |
| چـه گويد کـنون مرد روشـن روان |
| ز راي جـهاندار نوشين روان |
| چوسال اندر آمد بـهـفـتاد و چار |
| پرانديشـه مرگ شد شـهريار |
| جـهان راهـمي کدخدايي بجست |
| کـه پيراهـن داد پوشد نخـسـت |
| دگر کو بدرويش بر مـهربان |
| بود راد و بيرنـج روشـنروان |
| پـسر بد مر او را گرانـمايه شـش |
| هـمـه راد وبينادل وشاه فـش |
| بـمردي و فرهـنـگ و پرهيز و راي |
| جوانان با دانـش و دلـگـشاي |
| از ايشان خردمـند و مهـتر بـسال |
| گرانـمايه هرمزد بد بيهـمال |
| سر افراز و بادانـش و خوب چـهر |
| بر آزادگان بر بـگـسـترده مـهر |
| بـفرمود کـسري بـه کارآگـهان |
| کـه جويند راز وي اندر نـهان |
| نگـه داشتـندي بـه روز و به شب |
| اگر داسـتان را گـشادي دو لـب |
| ز کاري کـه کردي بدي با بـهي |
| رسيدي بـشاه جـهان آگـهي |
| بـه بوزرجمـهر آن زمان شاه گفت |
| کـه رازي هميداشتـم در نهفـت |
| ز هـفـتاد چون ساليان درگذشـت |
| سر و موي مشکين چو کافور گشـت |
| چومـن بـگذرم زين سپنجي سراي |
| جـهان رابـبايد يکي کدخداي |
| کـه بـخـشايش آرد به درويش بر |
| بـه بيگانـه و مردم خويش بر |
| ببـخـشد بـپرهيزد از مـهر گنج |
| نـبـندد دل اندر سراي سپـنـج |
| سـپاسـم ز يزدان که فرزند هست |
| خردمـند و دانا و ايزد پرسـت |
| وز ايشان بـهرمزد يازان ترم |
| براي و بـهوشـش فرازان ترم |
| ز بخـشايش و بخشش و راسـتي |
| نـبينـم هـمي در دلش کاستي |
| کـنون موبدان و ردان را بـخواه |
| کـسي کو کند سوي دانش نـگاه |
| بـخوانيدش و آزمايش کـنيد |
| هـنر بر هـنر بر فزايش کـنيد |
| شدند اندران موبدان انـجـمـن |
| زهر در پژوهـنده و راي زن |
| جـهانـجوي هرمزد را خواندند |
| بر نامدارنـش بـنـشاندند |
| نخسـتين سخـن گفـت بوزرجمهر |
| کـه اي شاه نيک اختر خوب چـهر |
| چـه داني کزو جان پاک و خرد |
| شود روشـن وکالـبد برخورد |
| چـنين داد پاسخ که دانش به است |
| کـه دانـنده برمهـتران بر مه است |
| بدانـش بود مرد را ايمـني |
| بـبـندد ز بد دسـت اهريمـني |
| دگر بردباري و بـخـشايشـسـت |
| کـه تـن را بدو نام و آرايشسـت |
| بـپرسيد کز نيکوي سودمـند |
| بـگو ازچـه گردد چو گردد بـلـند |
| چـنين داد پاسخ که آنک از نخست |
| بـنيک و بد آزرم هرکس بجـسـت |
| بـکوشيد تا بردل هرکـسي |
| ازو رنـج بردن نـباشد بـسي |
| چـنين داد پاسخ که هرکس که داد |
| بداد از تـن خود هـمو بود شاد |
| نـگـه کرد پرسـنده بوزرجـمـهر |
| بدان پاکدل مـهـتر خوب چـهر |
| بدو گفـت کز گفتني هرچ هسـت |
| بـگويم تو بـشـمر يکايک بدسـت |
| سراسر همـه پرسـشـم يادگير |
| بـه پاسـخ هـمـه داد بنياد گير |
| سـخـن را مگردان پس و پيش هيچ |
| جوانـمردي وداد دادن بـسيچ |
| اگر يادگيري چـنين بيگـمان |
| گـشادسـت برتو در آسـمان |
| کـه چـندين بـه گفـتار بشتافتم |
| ز پرسـنده پاسـخ فزون يافـتـم |
| جـهاندار آموزگار تو باد |
| خرد جوشـن و بـخـت يار تو باد |
| کـنون هرچ دانـم بـپرسـم ز داد |
| توپاسـخ گزار آنـچ آيدت ياد |
| ز فرزند کو بر پدر ارجـمـند |
| کدامسـت شايسـتـه و بيگزند |
| بـبـخـشايش دل سزاوار کيست |
| کـه بر درد او بر بـبايد گريسـت |
| ز کردار نيکي پـشيمان کراسـت |
| کـه دل بر پـشيماني او گواسـت |
| سزاکيسـت کو را نکوهـش کـنيم |
| ز کردار او چون پژوهـش کـنيم |
| ز گيتي کـجا بـهـتر آيد گريز |
| کـه خيزد از آرام او رسـتـخيز |
| بدين روزگار از چـه باشيم شاد |
| گذشتـه چـه بهـتر که گيريم ياد |
| زمانـه کـه او را بـبايد سـتود |
| کدامـسـت وما از چـه داريم سود |
| گرانـمايهتر کيسـت از دوسـتان |
| کز آواز او دل شود بوسـتان |
| کرا بيشـتر دوسـت اندر جـهان |
| کـه يابد بدو آشـکار ونـهان |
| هـمان نيز دشـمـن کرا بيشـتر |
| کـه باشد برو بر بدانديشتر |
| سزاوار آرام بودن کـجاسـت |
| کـه دارد جهاندار ازو پشت راسـت |
| ز گيتي زيانـکارتر کارچيسـت |
| کـه بر کرده خود بـبايد گريسـت |
| ز چيزي کـه مردم هـميپرورد |
| چـه چيزيسـت کان زودتر بـگذرد |
| ستمـکاره کـش نزد اوشرم نيست |
| کدامسـت کـش مهر وآزرم نيست |
| تـباهي بـگيتي ز گفتار کيسـت |
| دل دوسـتانرا پر آزار کيسـت |
| چـه چيزيسـت کان ننگ پيش آورد |
| هـمان بد ز گـفـتار خويش آورد |
| بيک روز تا شـب برآمد ز کوه |
| ز گـفـتار دانا نيامد سـتوه |
| چو هنـگام شـمـع آمد از تيرگي |
| سرمـهـتران تيره از خيرگي |
| ز گفـتار ايشان غمي گشـت شاه |
| هـميکرد خامـش بپاسـخ نگاه |
| گرانـمايه هرمزد برپاي خاسـت |
| يکي آفرين کرد بر شاه راسـت |
| کـه از شاه گيتي مـبادا تـهي |
| هـميباد بر تخـت شاهنشـهي |
| مـبادا کـه بيتو بـبينيم تاج |
| گر آيين شاهي وگر تـخـت عاج |
| بـه پوزش جـهان پيش تو خاک باد |
| گزند تو را چرخ ترياک باد |
| سـخـن هرچ او گفت پاسخ دهـم |
| بدين آرزو راي فرخ نـهـم |
| ز فرزند پرسيد دانا سـخـن |
| وزو بايدم پاسـخ افـگـند بـن |
| بـه فرزند باشد پدر شاددل |
| ز غـمـها بدو دارد آزاد دل |
| اگر مـهربان باشد او بر پدر |
| بـه نيکي گراينده و دادگر |
| دگر آنـک بر جاي بـخـشايسـت |
| برو چـشـم را جاي پالايشسـت |
| بزرگي کـه بختش پراگنده گشـت |
| بـه پيش يکي ناسزا بنده گـشـت |
| ز کار وي ار خون خروشي رواسـت |
| کـه ناپارسايي برو پادشاسـت |
| دگر هر کـه با مردم ناسـپاس |
| کـند نيکويي ماند اندر هراس |
| هران کـس که نيکي فرامش کـند |
| خرد رابـکوشد کـه بيهـش کـند |
| دگر گـفـت ازآرام راه گريز |
| گرفـتـن کـجا خوبـتر از سـتيز |
| بـه شـهري کـه بيداد شد پادشا |
| ندارد خردمـند بودن روا |
| ز بيدادگر شاه بايد گريز |
| کزن خيزد اندر جـهان رسـتـخيز |
| چه گويد که داني که شادي بدوست |
| برادر بود با دلارام دوسـت |
| دگر آنـک پرسد ز کار زمان |
| زماني کزو گـم شود بدگـمان |
| روا باشد ار چـند بـسـتايدش |
| هـم اندر سـتايش بيفزايدش |
| دگر آنـک پرسيد ازمرد دوسـت |
| ز هر دوسـتي يارمندي نـکوسـت |
| توانـگر بود چادر او بـپوش |
| چو درويش باشد تو با او بـکوش |
| کـسي کو فروتـنتر و رادتر |
| دل دوسـتانـش بدو شادتر |
| دگر آنک پرسد که دشمن کراسـت |
| کزو دل هميشـه بدرد و بـلاسـت |
| چوگـسـتاخ باشد زبانـش بـبد |
| ز گـفـتار او دشـمـن آيد سزد |
| دگر آنـک پرسيد دشوار چيسـت |
| بيآزار را دل پر آواز کيسـت |
| چو بد بود وبد ساز با وي نشـسـت |
| يکي زندگاني بود چون کـبـسـت |
| دگر آنـک گويد گوا کيست راسـت |
| کـه جان وخرد برگوا برگواسـت |
| بـه از آزمايش نديدم گوا |
| گواي سـخـنـگوي و فرمانروا |
| زيانـکارتر کار گفـتي که چيسـت |
| کـه فرجام ازان بد بـبايد گريسـت |
| چوچيره شود بر دلـت بر هوا |
| هوا بـگذرد هـمـچو باد هوا |
| پـشيماني آرد بـفرجام سود |
| گـل آرزو را نـشايد بـسود |
| دگر آنـک گويد کـه گردان ترسـت |
| که چون پاي جويي بدستت سرست |
| چـنين دوسـتي مرد نادان بود |
| سرشـتـش بدو راي گردان بود |
| دگر آنـک گويد ستمـکاره کيسـت |
| بريده دل ازشرم و بيچاره کيسـت |
| چوکژي کـند مرد بيچاره خوان |
| چوبي شرمي آرد ستـمـکاره خوان |
| هرآنکـس کـه او پيشه گيرد دروغ |
| ستمـکارهاي خوانـمـش بيفروغ |
| تـباهي کـه گفتي ز گفتار کيست |
| پرآزارتر درد آزار کيسـت |
| سخـن چين و دو رومي و بيکار مرد |
| دل هوشياران کـند پر ز درد |
| بـپرسيد دانا که عيب از چـه بيش |
| کـه باشد پشيمان ز گفـتار خويش |
| هرآنکـس کـه راند سخن بر گزاف |
| بود بر سر انـجـمـن مرد لاف |
| بـگاهي کـه تـنـها بود در نهفت |
| پـشيمان شود زان سخنها که گفت |
| هـم اندر زمان چون گشايد سخـن |
| بـه پيش آرد آن لافـهاي کـهـن |
| خردمـند و گر مردم بيهـنر |
| کـس از آفرنيش نيابد گذر |
| چـنين بود تا بود دوران دهر |
| يکي زهر يابد يکي پاي زهر |
| همـه پرسش اين بود و پاسخ همين |
| کـه برشاه باد از جـهان آفرين |
| زبانـها بـفرمانـش گوينده باد |
| دل راد او شاد و جوينده باد |
| شهـنـشاه کـسري ازو خيره ماند |
| بـسي آفرين کياني بـخواند |
| ز گـفـتار او انجـمـن شاد شد |
| دل شـهريار از غـم آزاد شد |
| نبشـتـند عـهدي بـفرمان شاه |
| کـه هرمزد را داد تـخـت و کـلاه |
| چوقرطاس رومي شد از باد خشـک |
| نـهادند مـهري بروبر ز مـشـک |
| بـه موبد سـپردند پيش ردان |
| بزرگان و بيدار دل بـخردان |
| جـهان را نمايش چو کردار نيسـت |
| نـهانـش جز از رنج وتيمار نيسـت |
| اگر تاج داري اگر گرم و رنـج |
| هـمان بـگذري زين سراي سپنـج |
| بپيوسـتـم اين عـهد نوشين روان |
| بـه پيروزي شـهريار جوان |
| يکي نامـه شـهرياران بـخوان |
| نـگر تاکـه باشد چو نوشين روان |
| براي و بداد و بـبزم و بـه جـنـگ |
| چو روزش سرآمد نـبودش درنـگ |
| تواي پير فرتوت بيتوبـه مرد |
| خرد گير وز بزم و شادي بـگرد |
| جـهان تازه شد چون قدح يافـتي |
| روانرا ز توبـه تو برتافـتي |
| چـه گـفـت آن سراينده سالخورد |
| چو اندرز نوشين روان ياد کرد |
| سـخـنـهاي هرمزد چون شد ببن |
| يکي نو پي افگـند موبد سـخـن |
| هـم آواز شد رايزن با دبير |
| نبشـتـند پـس نامـهاي بر حرير |
| دلاراي عـهدي ز نوشين روان |
| بـه هرمزد ناسالـخورده جوان |
| سرنامـه از دادگر کرد ياد |
| دگر گـفـت کين پـند پور قـباد |
| بدان اي پسر کين جهان بيوفاسـت |
| پر از رنج و تيمار و درد و بـلاسـت |
| هرآنـگـه کـه باشي بدو شادتر |
| ز رنـج زمانـه دل آزادتر |
| هـمـه شادماني بـماني به جاي |
| بـبايد شدن زين سپنـجي سراي |
| چو انديشـه رفـتـن آمد فراز |
| برخـشـنده روز و شـب ديرياز |
| بـجـسـتيم تاج کيي را سري |
| کـه بر هر سري باشد او افـسري |
| خردمـند شـش بود ما را پـسر |
| دل فروز و بـخـشـنده و دادگر |
| تو را برگزيدم کـه مـهـتر بدي |
| خردمـند و زيباي افـسر بدي |
| بـهـشـتاد بر بود پاي قـباد |
| کـه در پادشاهي مرا کرد ياد |
| کـنون مـن رسيدم به هفتاد و چار |
| تو راکردم اندر جـهان شـهريار |
| جز آرام وخوبي نـجـسـتـم برين |
| کـه باشد روان مرا آفرين |
| اميدم چـنانـسـت کز کردگار |
| نـباشي جز از شاد و بـه روزگار |
| گر ايمـن کـني مردمان را بداد |
| خود ايمـن بخسـبي و از داد شاد |
| بـه پاداش نيکي بيابي بهـشـت |
| بزرگ آنـک او تخم نيکي بکـشـت |
| نـگر تا نـباشي بـه جز بردبار |
| کـه تـندي نـه خوب آيد از شهريار |
| جـهاندار وبيدار و فرهـنـگجوي |
| بـماند هـمـه سالـه با آبروي |
| بـگرد دروغ ايچ گونـه مـگرد |
| چوگردي شود بـخـت را روي زرد |
| دل ومـغز را دور دار از شـتاب |
| خرد را شـتاب اندرآرد بـه خواب |
| بـه نيکي گراي و به نيکي بـکوش |
| بـهرنيک و بد پـند دانا نيوش |
| نـبايد کـه گردد بـگرد تو بد |
| کزان بد تو را بي گـمان بد رسد |
| هـمـه پاک پوش و همـه پاک خور |
| هـمـه پـندها يادگير از پدر |
| ز يزدان گـشاي و بـه يزدان گراي |
| چو خواهي که باشد تو را رهنـماي |
| جـهان را چو آباد داري بداد |
| بود تـخـت آباد و دهر از تو شاد |
| چو نيکي نـمايند پاداش کـن |
| مـمان تا شود رنـج نيکي کـهـن |
| خردمـند را شاد و نزديک دار |
| جـهان بر بدانديش تاريک دار |
| بـهرکار با مرد دانا سـگال |
| بـه رنـج تـن از پادشاهي مـنال |
| چويابد خردمـند نزد تو راه |
| بـماند بـتو تاج و تـخـت و کـلاه |
| هرآنکـس کـه باشد تو را زيردست |
| مـفرماي در بينوايي نشـسـت |
| بزرگان وآزادگان را بـشـهر |
| ز داد تو بايد کـه يابـند بـهر |
| ز نيکي فرومايه را دور دار |
| بـه بيدادگر مرد مـگذار کار |
| هـمـه گوش ودل سوي درويش دار |
| هـمـه کار او چون غـم خويش دار |
| ور اي دونک دشمن شود دوسـتدار |
| تو در بوسـتان تـخـم نيکي بـکار |
| چو از خويشـتـن نامور داد داد |
| جـهان گشت ازو شاد و او از تو شاد |
| بر ارزانيان گـنـج بـسـتـه مدار |
| بـبـخـشاي بر مرد پرهيزکار |
| کـه گر پـند ما را شوي کاربـند |
| هميشـه بـماند کلاهـت بلـند |
| کـه نيکي دهـش نيک خواه تو باد |
| هـمـه نيکي اندر پـناه تو باد |
| مـبادت فراموش گـفـتار مـن |
| اگر دور ماني ز ديدار مـن |
| سرت سـبز باد و دلـت شادمان |
| تـنـت پاک و دور از بد بدگـمان |
| هـميشـه خرد پاسـبان تو باد |
| هـمـه نيکي اندر گـمان تو باد |
| چو مـن بـگذرم زين جـهان فراخ |
| برآورد بايد يکي خوب کاخ |
| بـجاي کزو دور باشد گذر |
| نـپرد بدو کرکـس تيزپر |
| دري دور برچرخ ايوان بـلـند |
| بـبالا برآورده چون ده کـمـند |
| نـبـشـتـه برو بارگاه مرا |
| بزرگي و گـنـج و سـپاه مرا |
| فراوان ز هر گونـه افـگـندني |
| هـم از رنـگ و بوي و پراگـندني |
| بـکافور تـن را توانـگر کـنيد |
| زمـشـک از بر ترگـم افسر کـنيد |
| ز ديباي زربـفـت پرمايه پـنـج |
| بياريد ناکار ديده ز گـنـج |
| بـپوشيد برما بـه رسـم کيان |
| بر آيين نيکان ما در ميان |
| بـسازيد هـم زين نشان تخت عاج |
| بر آويخـتـه ازبر عاج تاج |
| هـمان هرچه زرين به پيش اندرست |
| اگر طاس و جامست اگر گوهرسـت |
| گـلاب و مي و زعفران جام بيسـت |
| ز مشـک و ز کافور و عنبر دويسـت |
| نـهاده ز دست چپ و دست راست |
| ز فرمان فزوني نـبايد نـه کاسـت |
| ز خون کرد بايد تـهيگاه خـشـک |
| بدو اندر افگـنده کافور و مـشـک |
| ازان پـس برآريد درگاه را |
| نـبايد کـه بيند کـسي شاه را |
| چو زين گونـه بد کار آن بارگاه |
| نيابد بر ما کـسي نيز راه |
| ز فرزند وز دوده ارجـمـند |
| کـسي کـش ز مرگ مـن آيد گزند |
| بياسايد از بزم و شادي دو ماه |
| کـه اين باشد آيين پس از مرگ شاه |
| سزد گر هرآنـکو بود پارسا |
| بـگريد برين نامور پادشا |
| ز فرمان هرمزد برمـگذريد |
| دم خويش بي راي او مـشـمريد |
| فراوان بران نامه هرکـس گريسـت |
| پـس از عهد يک سال ديگر بزيسـت |
| برفـت و بـماند اين سخـن يادگار |
| تو اين يادگارش بزنـهار دار |
| کـنون زين سپـس تاج هرمزد شاه |
| بيارايم و برنـشانـم بـگاه |
