FarhangIran
 
 
 
 
 
 
 
 
 
برگ نخست
در باره ما
پیوند با ما
راهنما
جستجوی پیشرفته
یاد داشت روز
سیاسی-اجتماعی
ترجمه روزنامه ها
تاریخی-فرهنگی
شاهنامه فردوسی
شاهنامه خوانی
زرتشت، اوستا، گاتها
سیمرغ در فرهنگ ایران
جشن های ایرانی
خنیاگری
باغ ایرانی
نام های ایرانی
واژه نامه زبان پارسی
پرسش و پاسخ
یادمان های تاریخی
رو یداد ها
گفتگو ها
طنز
 
 
تازه ترین ها
پر بیننده ترین ها
 
 
 
 
 
 
داستان کلیله و دمنه چاپ ارسال به دوست
نویسنده فردوسی   
۲۶ مرداد ۱۳۸۶

داستان کلیله و دمنه

نگه  کن  که شادان برزين چه گفت
بدانگـه   کـه   بگـشاد   راز   ازنهفت
بدرگـه    شهنـشاه    نوشين   روان
کـه    نامـش    بـماناد    تا   جاودان
زهردانـشي     موبدي     خواسـتي
کـه    درگـه    بديشان    بياراسـتي
پزشـک      سخنـگوي     وکـنداوران
بزرگان          وکارآزموده         سران
ابرهردري          نامور         مـهـتري
کـجا    هرسري    رابدي    افـسري
پزشـک      سراينده     برزوي     بود
بـنيرو     رسيده     سخـنـگوي    بود
زهردانـشي      داشـتي     بـهره‌اي
بهربـهره‌اي      درجـهان     شهره‌اي
چـنان   بد   کـه   روزي   بهنـگام  بار
بيامد            برنامور            شـهريار
چـنين   گفت  کاي  شاه  دانش‌پذير
پژوهـنده           ويافـتـه          يادگير
مـن      امروز      دردفـتر     هـندوان
همي‌بـنـگريدم       بروشـن      روان
چـنين   بدنبشتـه   که   برکوه   هند
گياييسـت    چيني   چورومي   پرند
کـه   آن   را   چو  گردآورد  رهنـماي
بياميزد      ودانـش      آرد      بـجاي
چو    بر   مرده   بـپراگـند   بي‌گـمان
سخنـگوي    گرددهـم    اندر    زمان
کـنون    مـن    بدسـتوري    شهريار
بـپيمايم    اين    راه    دشوار    خوار
بـسي    دانـشي    رهنـماي   آورم
مـگر   کين   شگفتي   بـجاي   آورم
تـن   مرده   گرزنده   گردد   رواسـت
که نوشين روان برجهان پادشاست
بدو   گفـت   شاه  اين  نـشايد  بدن
مـگر       آزموده      رابـبايد      شدن
بـبر    نامـه    مـن    بر    راي   هـند
نـگر   تاکـه   باشد   بت   آراي  هـند
بدين       کارباخويشـتـن       يارخواه
هـمـه   ياري   ازبخـت   بيدار   خواه
اگر    نوشگـفـتي    شود   درجـهان
کـه   اين   گفته  رمزي  بود  درنـهان
بـبر    هرچ    بايد   بـه   نزديک   راي
کزو    بايدت    بي‌گـمان    رهـنـماي
درگنـج     بـگـشاد     نوشين    روان
زچيزي   کـه   بد   درخور  خـسروان
ز    دينار    و   ديبا   و   خز   و   حرير
ز  مهر  و  ز  افسر  ز  مشک و عـبير
شـتروار    سيصد   بياراسـت   شاه
فرسـتاده    برداشـت   آمد   به   راه
بيامد      بر      راي     ونامـه     بداد
سربارها         پيش         اوبرگـشاد
چو   برخواند   آن   نامـه   شاه  راي
بدو   گـفـت   کاي  مرد  پاکيزه  راي
زکـسري  مرا  گنج  بخشيده نيست
همـه   لشکر  وپادشاهي  يکيست
ز   داد   و   ز   فر   و   ز   اورند  شاه
وزان   روشني  بخت  وآن  دستـگاه
نـباشد    شگفـت    ازجهاندار   پاک
کـه   گر   مردگان   را   برآرد   زخاک
برهمـن  بکوه  اندرون  هرک  هست
يکي   دارد   اين  راي  رابا  تودسـت
بـت   آراي   وفرخنده   دستور   مـن
هـم   آن   گنج  وپرمايه  گنجور  مـن
بدونيک   هندوستان   پيش   تسـت
بزرگي   مرا   درکم   وبيش   تـسـت
بياراسـتـندش     بـه    نزديک    راي
يکي   نامور   چون   بـبايسـت  جاي
خورشـگر   فرسـتاد   هم   خوردني
هـمان    پوشـش   نغز   وگستردني
برفـت  آن  شـب  وراي  زد  با  ردان
بزرگان        قـنوج       با       بـخردان
چوبرزد  سر  از  کوه  رخـشـنده  روز
پديد   آمد   آن   شـمـع  گيتي  فروز
پزشـکان    فرزانـه    را   خواند   راي
کـسي   کو  بدانش  بدي  رهنـماي
چو   برزوي   بـنـهاد   سرسوي  کوه
برفـتـند      بااو      پزشـکان     گروه
پياده     همـه    کوهـساران    بـپاي
بـپيمود     با     دانـشي    رهنـماي
گياها   ز   خـشـک   و   ز  تر  برگزيد
ز   پژمرده   و   آنـچ   رخـشـنده  ديد
ز   هرگونـه  دارو  ز  خشـک  و  ز  تر
هـمي    بر    پراگـند    بر   مرده   بر
يکي   مرده   زنده   نـگـشـت   ازگيا
هـمانا  کـه  سست  آمد  آن  کيميا
هـمـه   کوه   بسپرد  يک  يک  بپاي
ابر        رنـج       اوبرنيامد       بـجاي
بدانسـت  کان  کار  آن  پادشا ست
که زنده است جاويد و فرمانرواست
دلش  گشت  سوزان  ز تشوير شاه
هـم   ازنامداران   هـم   از  رنـج  راه
وزان    خواسـتـه    نيز   کاورده   بود
زگـفـتار       بيهوده       آزرده       بود
زکارنبـشـتـه         بـبد         تـنـگدل
کـه   آن   مرد   بيدانش  و  سنـگدل
چرا   خيره   بر   باد  چيزي  نبـشـت
کـه   بد   بار   آن  رنج  گفتار  زشـت
چـنين  گفت  زان  پس بران بخردان
کـه‌اي     کارديده     سـتوده     ردان
کـه    دانيد    داناتر    از   خويشـتـن
کـجا     سرفرازد     بدين    انـجـمـن
بـه  پاسخ  شدند  انجمن همسخن
کـه    دانـنده    پيرسـت   ايدر   کهن
بـه  سال  و  خرد  او  ز ما مهترست
بـه  دانش  ز  هر  مهتري  بهترست
چـنين   گـفـت   برزوي   با   هندوان
کـه    اي    نامداران   روشـن   روان
برين      رنـجـها      برفزوني     کـنيد
مرا    سوي   او   رهـنـموني   کـنيد
مـگر    کان   سخنـگوي   داناي   پير
بدين    کار    باشد    مرا   دسـتـگير
بـبردند        برزوي       رانزد       اوي
پرانديشـه   دل   سرپرازگفت  وگوي
چونزديک   اوشد   سخـنـگوي   مرد
همـه   رنـجـها   پيش   او   ياد   کرد
زکار     نبـشـتـه     کـه    آمد    پديد
سخـنـها    کـه    ازکاردانان    شنيد
بدو      پير     دانا     زبان     برگـشاد
ز   هر   دانـشي  پيش  اوک  رد  ياد
کـه   مـن   در   نبشته  چنين  يافتم
بدان       آرزو       تيز      بـشـتافـتـم
چو     زان    رنـجـها    برنيامد    پديد
بـبايسـت      ناچار     ديگر     شـنيد
گيا چون سخن دان و دانش چو کوه
کـه  هـمواره  باشد  مر  او  راشکوه
تـن   مرده   چون  مرد  بيدانشسـت
کـه   دانا   بهرجاي   با   رامشسـت
بدانـش   بود   بي‌گـمان   زنده   مرد
چودانـش    نـباشد   بگردش   مگرد
چومردم      زدانايي      آيد     سـتوه
گياچوکليلـه   ست   ودانش  چوکوه
کـتابي      بدانـش     نـماينده     راه
بيابي    چوجويي    توازگـنـج    شاه
چو   بـشـنيد   برزوي  زو  شاد  شد
همـه     رنـج     برچشـم    اوبادشد
بروآفرين     کرد    وشد    نزد    شاه
بـکردار       آتـش       بـپيمود       راه
بيامد    نيايش    کـنان    پيش   راي
کـه   تا  جاي  باشد  توبادي  بـجاي
کتابيسـت   اي  شاه  گسترده  کام
کـه  آن  را  بهندي  کليله  ست  نام
بـه   مهرسـت  تا  درج  درگنج  شاه
براي      وبدانـش      نـماينده      راه
بـه   گـنـج‌ور   فرمان   دهد  تا  زگنج
سـپارد   بـمـن   گر   ندارد   به   رنج
دژم   گـشـت   زان  آرزو  جان  شاه
بـپيچيد       برخويشـتـن      چـندگاه
ببرزوي گفت اين کس از ما نجست
نـه   اکـنون   نه   از   روزگار  نخست
وليکـن     جـهاندار     نوشين    روان
اگر   تـن   بـخواهد   ز   ما   يا   روان
نداريم   ازو  باز  چيزي  که  هـسـت
اگر    سرفرازسـت    اگر   زيردسـت
وليکـن    بـخواني    مـگر   پيش   ما
بدان      تا     روان     بدانديش     ما
نـگويد  به  دل  کان  نبشتست کس
بـخوان  و  بدان  و  ببين پيش و پس
بدو    گفـت   برزوي   کاي   شـهريار
ندارم    فزون   ز   آنـچ   گويي   مدار
کـليلـه      بياورد      گـنـجور     شاه
هـمي‌بود     او     را    نـماينده    راه
هران   در   کـه   ازنامـه  بو  خواندي
هـمـه    روز    بر   دل   هـمي‌راندي
ز   نامـه   فزون  ز  آنـک  بوديش  ياد
ز      برخواندي      نيز     تا     بامداد
هـمي‌بود  شادان  دل  و تن درست
بدانش  همي  جان روشن بشست
چو   زو   نامه   رفتي  بـشاه  جـهان
دري    از    کليلـه   نبشـتي   نـهان
بدين     چاره    تا    نامـه    هـندوان
فرسـتاد     نزديک     نوشين     روان
بدين   گونـه   تا   پاسـخ   نامـه  ديد
کـه    درياي    دانـش    برما   رسيد
ز    ايوان    بيامد    بـه   نزديک   راي
بدسـتوري    بازگشتـن    بـه    جاي
چو    بگـشاد   دل   راي   بنواختـش
يکي   خلعـت   هندويي   ساختـش
دو    ياره    بـهاگير    و   دو   گوشوار
يکي      طوق      پرگوهر     شاهوار
هـم   از  شاره  هندي  و  تيغ  هـند
هـمـه    روي   آهـن   سراسر   پرند
بيامد     ز     قـنوج     برزوي     شاد
بـسي     دانـش     نوگرفـتـه     بياد
ز   ره   چون   رسيد  اندر  آن  بارگاه
نيايش   کـنان   رفـت   نزديک   شاه
بگفـت   آنـچ   از  راي  ديد  و  شنيد
بـجاي     گيا     دانـش     آمد    پديد
بدو   گفـت  شاه‌اي  پسـنديده  مرد
کـليلـه     روان     مرا     زنده     کرد
تواکـنون   ز   گنـجور   بستان   کـليد
ز    چيزي    کـه    بايد   بـبايد   گزيد
بيامد    خرد    يافتـه   سوي   گـنـج
بـه    گنـج‌ور    بـسيار    ننـمود   رنج
درم بود و گوهر چپ و دست راست
جز  از  جامه  شاه چيزي نخواسـت
گرانـمايه   دستي   بپوشيد  و  رفت
بر    گاه    کـسري    خراميد   تـفـت
چو   آمد   به   نزديک   تخـتـش  فراز
برو    آفرين    کرد    و   بردش   نـماز
بدو    گفـت    پـس   نامور   شـهريار
کـه    بي   بدره   و   گوهر   شاهوار
چرا   رفـتي   اي  رنج  ديده  ز  گنـج
کـسي  را  سزد  گنج  کو  ديد  رنـج
چـنين    پاسـخ    آورد   برزو   بـشاه
کـه   اي   تاج   تو  برتر  از  چرخ  ماه
هرآنکس  که  او پوشش شاه يافت
ببـخـت   و   بتخت   مهي  راه  يافت
دگر     آنـک     با    جامـه    شـهريار
بـبيند        مرا       مرد       ناسازگار
دل   بدسـگالان   شود   تار  و  تنـگ
بـماند   رخ   دوست   با  آب  و  رنـگ
يکي    آرزو    خواهـم    از   شـهريار
کـه   ماند   ز  من  در  جـهان  يادگار
چو   بـنويسد   اين   نامه  بوزرجمـهر
گـشايد    برين   رنـج   برزوي   چـهر
نخـسـتين   در   از   من   کند  يادگار
بـه      فرمان      پيروزگر      شـهريار
بدان  تا  پس  از  مرگ من در جـهان
ز    دانـنده    رنجـم    نـگردد    نـهان
بدو  گفت  شاه  اين بزرگ آروزسـت
بر     اندازه    مرد    آزاده    خوسـت
وليکـن   بـه   رنج   تو  اندر  خورست
سخـن   گرچـه   از   پايگه  برترست
بـه  بوزرجمهر  آن  زمان  شاه  گفت
کـه   اين   آرزو   را   نشايد   نهـفـت
نويسـنده  از  کلک  چون  خامه  کرد
ز   بر   زوي   يک   در  سرنامـه  کرد
نبـشـت    او   بران   نامه   خسروي
نـبود   آن   زمان   خط   جز  پـهـلوي
هـمي‌بود   با   ارج   در   گـنـج  شاه
بدو    ناسزا    کـس   نـکردي   نـگاه
چـنين    تا    بـتازي   سخـن   راندند
ورا        پـهـلواني       هـمي‌خواندند
چو   مامون  روشـن  روان  تازه  کرد
خور    روز    بر    ديگر    اندازه    کرد
دل   موبدان   داشـت   و  راي  کيان
ببستـه    بـهر    دانـشي   بر   ميان
کـليلـه   بـه   تازي   شد   از  پهلوي
بدين  سان  که اکنون همي‌بشنوي
بـتازي    هـمي‌بود    تا    گاه    نـصر
بدانگـه  که  شد  در جهان شاه نصر
گرانـمايه    بوالفضـل    دستور   اوي
کـه   اندر   سخن   بود  گنـجور  اوي
بـفرمود     تا     پارسي     و     دري
نبـشـتـند    و    کوتاه    شد   داوري
وزان  پس  چو  پيوستـه راي آمدش
بدانـش    خرد    رهـنـماي    آمدش
هـمي‌خواسـت   تا   آشکار  و  نهان
ازو       يادگاري       بود      درجـهان
گزارنده      را      پيش     بـنـشاندند
هـمـه   نامـه   بر   رودکي   خواندند
بـپيوسـت       گويا      پراگـنده      را
بسفـت    اينـچـنين    در   آگنده   را
بدان   کو   سخن  راند  آرايشـسـت
چو   ابله  بود  جاي  بخشايشسـت
حديث          پراگـنده          بـپراگـند
چوپيوسـتـه   شد   جان  و  مغزآگند
جـهاندار     تا     جاودان    زنده    باد
زمان   و   زمين   پيش  او  بـنده  باد
از   انديشـه  دل  را  مدار  ايچ  تنـگ
کـه    دوري    تو   از   روزگار   درنـگ
گـهي   برفراز   و   گهي  بر  نـشيب
گـهي   با   مراد  و  گـهي  با  نـهيب
ازين   دو   يکي   نيز  جاويد  نيسـت
بـبودن    تو    را   راه   اميد   نيسـت
نگـه    کـن    کـنون   کار   بوزرجمهر
کـه  از  خاک  برشد به گردان سپهر
فراز       آوريدش       بـخاک       نژند
هـمان  کـس  که  بردش  با  بر بلند
 
 

دریافت آگاهی نامه

نشانی ایمیل شما:  
دریافت آگاهی نامه بیرون رفتن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
انتشارات فرهنگ ایران
انتشارات فرهنگ ایران
گاهنامه فرهنگی
گاهنامه فرهنگی
گروه فرهنگ ایران
FaceBookFarhangiran
شاهنامه فردوسی
shahnameh
پرچم های ایران
Flag-Iran-2.jpg
پوشاک زنان ایرانی
جنگ ابزار های ارتش ایران
RSS های فرهنگ ایران
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Untitled Document
                              

Copyright © 2004, All rights reserved. Created by The Iranian cultural foundation
E-mail: webmaster[at]farhangiran.com