| چو سال اندر آمد به هفتاد و هشـت |
| جـهاندار بيدار بيمار گـشـت |
| بـفرمود تا رفـت شاپور پيش |
| ورا پـندها داد ز اندازه بيش |
| بدانـسـت کامد بـه نزديک مرگ |
| هـمي زرد خواهد شدن سـبز برگ |
| بدو گـفـت کاين عهد مـن ياددار |
| هـمـه گـفـت بدگوي را باددار |
| سخنـهاي مـن چون شنودي بورز |
| مـگر بازداني ز ناارز ارز |
| جـهان راست کردم به شمشير داد |
| نـگـه داشـتـم ارج مرد نژاد |
| چو کار جهان مر مرا گشت راسـت |
| فزون شد زمين زندگاني بـکاسـت |
| ازان پـس کـه بسيار برديم رنـج |
| بـه رنـج اندرون گرد کرديم گنـج |
| شـما را همان رنج پيشسـت و ناز |
| زماني نـشيب و زماني فراز |
| چـنين اسـت کردار گردان سپـهر |
| گـهي درد پيش آردت گاه مـهر |
| گـهي بخت گردد چو اسپي شموس |
| بـه نعـم اندرون زفتي آردت و بوس |
| زماني يکي بارهيي ساخـتـه |
| ز فرهخـتـگي سر برافراخـتـه |
| بدان اي پـسر کاين سراي فريب |
| ندارد ترا شادمان بينـهيب |
| نـگـهدار تـن باش و آن خرد |
| چو خواهي که روزت بـه بد نـگذرد |
| چو بر دين کـند شـهريار آفرين |
| برادر شود شـهرياري و دين |
| نه بيتخت شاهيست ديني به پاي |
| نـه بيدين بود شهرياري بـه جاي |
| دو ديباسـت يک در دگر بافـتـه |
| برآورده پيش خرد تافـتـه |
| نـه از پادشا بينيازسـت دين |
| نـه بيدين بود شاه را آفرين |
| چـنين پاسـبانان يکديگرند |
| تو گويي کـه در زير يک چادرند |
| نـه آن زين نـه اين زان بود بينياز |
| دو انـباز ديديمـشان نيکساز |
| چو باشد خداوند راي و خرد |
| دو گيتي هـمي مرد ديني برد |
| چو دين را بود پادشا پاسـبان |
| تو اين هر دو را جز برادر مـخوان |
| چو ديندار کين دارد از پادشا |
| مـخوان تا تواني ورا پارسا |
| هرانـکـس کـه بر دادگر شهريار |
| گـشايد زبان مرد دينـش مدار |
| چـه گفـت آن سخنگوي با آفرين |
| کـه چون بنگري مغز دادسـت دين |
| سر تخـت شاهي بپيچد سـه کار |
| نـخـسـتين ز بيدادگر شـهريار |
| دگر آنـک بيسود را برکـشد |
| ز مرد هـنرمـند سر درکـشد |
| سـه ديگر که با گنج خويشي کـند |
| بـه دينار کوشد کـه بيشي کـند |
| بـه بخـشـندگي ياز و دين و خرد |
| دروغ ايچ تا با تو برنـگذرد |
| رخ پادشا تيره دارد دروغ |
| بـلـنديش هرگز نـگيرد فروغ |
| نـگر تا نـباشي نگهـبان گـنـج |
| کـه مردم ز دينار يازد بـه رنـج |
| اگر پادشا آز گـنـج آورد |
| تـن زيردسـتان بـه رنـج آورد |
| کـجا گنـج دهقان بود گنج اوست |
| وگر چـند بر کوشش و رنج اوسـت |
| نـگـهـبان بود شاه گـنـج ورا |
| بـه بار آورد شاخ رنـج ورا |
| بدان کوش تا دور باشي ز خـشـم |
| بـه مردي به خواب از گنهکار چشم |
| چو خشم آوري هم پـشيمان شوي |
| بـه پوزش نگـهـبان درمان شوي |
| هرانگـه کـه خشـم آورد پادشا |
| سـبـکمايه خواند ورا پارسا |
| چو بر شاه زشتست بد خواسـتـن |
| بـبايد بـه خوبي دل آراسـتـن |
| وگر بيم داري بـه دل يک زمان |
| شود خيره راي از بد بدگـمان |
| ز بخشـش مـنـه بر دل اندوه نيز |
| بدان تا توان اي پـسر ارج چيز |
| چنان دان که شاهي بدان پادشاست |
| کـه دور فلـک را ببخشيد راسـت |
| زماني غـم پادشاهي برد |
| رد و موبدش راي پيش آورد |
| بـپرسد هـم از کار بيداد و داد |
| کـند اين سـخـن بر دل شاه ياد |
| بـه روزي کـه راي شـکار آيدت |
| چو يوز درنده بـه کار آيدت |
| دو بازي بـهـم در نـبايد زدن |
| مي و بزم و نـخـچير و بيرون شدن |
| کـه تـن گردد از جستن مي گران |
| نگـه داشـتـند اين سخن مهتران |
| وگر دشـمـن آيد بـه جايي پديد |
| ازين کارها دل بـبايد بريد |
| درم دادن و تيغ پيراسـتـن |
| ز هر پادشاهي سپـه خواسـتـن |
| بـه فردا مـمان کار امروز را |
| بر تـخـت مـنـشان بدآموز را |
| مـجوي از دل عاميان راسـتي |
| کـه از جسـتوجو آيدت کاسـتي |
| وزيشان ترا گر بد آيد خـبر |
| تو مـشـنو ز بدگوي و انده مـخور |
| نـه خسروپرسـت و نه يزدانپرست |
| اگر پاي گيري سر آيد بـه دسـت |
| چـنين باشد اندازه عام شـهر |
| ترا جاودان از خرد باد بـهر |
| بـترس از بد مردم بدنـهان |
| کـه بر بدنـهان تنگ گردد جـهان |
| سـخـن هيچ مگـشاي با رازدار |
| کـه او را بود نيز انـباز و يار |
| سـخـن را تو آگنده داني هـمي |
| ز گيتي پراگـنده خواني هـمي |
| چو رازت بـه شـهر آشـکارا شود |
| دل بـخردان بيمدرا شود |
| برآشوبي و سر سـبـک خواندت |
| خردمـند گر پيش بـنـشاندت |
| تو عيب کسان هيچگونـه مـجوي |
| کـه عيب آورد بر تو بر عيبجوي |
| وگر چيره گردد هوا بر خرد |
| خردمـندت از مردمان نـشـمرد |
| خردمـند بايد جـهاندار شاه |
| کـجا هرکـسي را بود نيکخواه |
| کـسي کو بود تيز و برترمـنـش |
| بـپيچد ز پيغاره و سرزنـش |
| مـبادا کـه گيرد بـه نزد تو جاي |
| چـنين مرد گر باشدت رهـنـماي |
| چو خواهي کـه بـسـتايدت پارسا |
| بنـه خشم و کين چون شوي پادشا |
| هوا چونک بر تخت حشمت نشست |
| نـباشي خردمـند و يزدانپرسـت |
| نـبايد کـه باشي فراوان سخـن |
| بـه روي کـسان پارسايي مکـن |
| سخـن بـشـنو و بهـترين يادگير |
| نـگر تا کدام آيدت دلـپذير |
| سخـن پيش فرهنگيان سخته گوي |
| گـه مي نوازنده و تازهروي |
| مـکـن خوار خواهـنده درويش را |
| بر تـخـت مـنـشان بدانديش را |
| هرانـکـس کـه پوزش کند بر گناه |
| تو بـپذير و کين گذشتـه مـخواه |
| هـمـه داده ده باش و پروردگار |
| خـنـک مرد بخـشـنده و بردبار |
| چو دشمـن بترسد شود چاپـلوس |
| تو لـشـکر بياراي و بربـند کوس |
| به جنگ آنگهي شو که دشمن ز جنگ |
| بـپرهيزد و سسـت گردد به ننـگ |
| وگر آشـتي جويد و راسـتي |
| نـبيني بـه دلـش اندرون کاستي |
| ازو باژ بـسـتان و کينـه مـجوي |
| چـنين دار نزديک او آبروي |
| بياراي دل را بـه دانـش کـه ارز |
| بـه دانـش بود تا تواني بورز |
| چو بخـشـنده باشي گرامي شوي |
| ز دانايي و داد نامي شوي |
| تو عـهد پدر با روانـت بدار |
| بـه فرزندمان هـمچـنين يادگار |
| چو مـن حـق فرزند بـگزاردم |
| کـسي را ز گيتي نيازاردم |
| شـما هـم ازين عهد من مـگذريد |
| نفـس داسـتان را به بد مشمريد |
| تو پـند پدر هـمـچـنين ياددار |
| بـه نيکي گراي و بدي باد دار |
| بـه خيره مرنـجان روان مرا |
| بـه آتـش تـن ناتوان مرا |
| بـه بد کردن خويش و آزار کـس |
| مـجوي اي پسر درد و تيمار کـس |
| برين بـگذرد ساليان پانـصد |
| بزرگي شـما را بـه پايان رسد |
| بـپيچد سر از عـهد فرزند تو |
| همانـکـس کـه باشد ز پيوند تو |
| ز راي و ز دانش بـه يکـسو شوند |
| هـمان پـند دانـندگان نشـنوند |
| بـگردند يکـسر ز عـهد و وفا |
| بـه بيداد يازند و جور و جـفا |
| جـهان تـنـگ دارند بر زيردسـت |
| بر ايشان شود خوار يزدانپرسـت |
| بـپوشـند پيراهـن بدتـني |
| بـبالـند با کيش آهرمـني |
| گـشاده شود هرچ ما بسـتـهايم |
| بـبالايد آن دين که ما شستـهايم |
| تـبـه گردد اين پـند و اندرز مـن |
| بـه ويراني آرد رخ اين مرز مـن |
| هـمي خواهـم از کردگار جـهان |
| شـناسـنده آشـکار و نـهان |
| کـه باشد ز هر بد نـگـهدارتان |
| هـمـه نيک نامي بود يارتان |
| ز يزدان و از ما بر آن کـس درود |
| کـه تارش خرد باشد و داد پود |
| نيارد شکـسـت اندرين عهد مـن |
| نـکوشد کـه حنظل کند شهد من |
| برآمد چـهـل سال و بر سر دو ماه |
| کـه تا برنـهادم به شاهي کـلاه |
| بـه گيتي مرا شارستانست شش |
| هوا خوشـگوار و بـه زير آب خوش |
| يکي خواندم خوره اردشير |
| کـه گردد زبادش جوان مرد پير |
| کزو تازه شد کـشور خوزيان |
| پر از مردم و آب و سود و زيان |
| دگر شارسـتان گـندشاپور نام |
| کـه موبد ازان شـهر شد شادکام |
| دگر بوم ميسان و رود فرات |
| پر از چشـمـه و چارپاي و نـبات |
| دگر شارسـتان برکـه اردشير |
| پر از باغ و پر گـلـشـن و آبـگير |
| چو رام اردشيرسـت شـهري دگر |
| کزو بر سوي پارس کردم گذر |
| دگر شارسـتان اورمزد اردشير |
| هوا مشک بوي و بـه جوي آب شير |
| روان مرا شادگردان بـه داد |
| کـه پيروز بادي تو بر تـخـت شاد |
| بـسي رنـجـها بردم اندر جـهان |
| چـه بر آشـکار و چـه اندر نـهان |
| کـنون دخـمـه را برنهاديم رخت |
| تو بـسـپار تابوت و پرداز تـخـت |
| بگـفـت اين و تاريک شد بخت اوي |
| دريغ آن سر و افسر و تـخـت اوي |
| چـنين اسـت آيين خرم جـهان |
| نـخواهد بـما برگـشادن نـهان |
| انوشـه کـسي کو بزرگي نديد |
| نبايسـتـش از تخـت شد ناپديد |
| بـکوشي و آري ز هرگونـه چيز |
| نـه مردم نـه آن چيز ماند بـه نيز |
| سرانـجام با خاک باشيم جـفـت |
| دو رخ را بـه چادر ببايد نـهـفـت |
| بيا تا هـمـه دسـت نيکي بريم |
| جـهان جـهان را به بد نسپرسـم |
| بـکوشيم بر نيکنامي بـه تـن |
| کزين نام يابيم بر انـجـمـن |
| خنـک آنـک جامي بگيرد به دست |
| خورد ياد شاهان يزدانپرسـت |
| چو جام نـبيدش دمادم شود |
| بخسـپد بدانـگـه کـه خرم شود |
| کـنون پادشاهي شاپور گوي |
| زبان برگـشاي از مي و سور گوي |
| بران آفرين کافرين آفريد |
| مـکان و زمان و زمين آفريد |
| هـم آرام ازويست و هـم کار ازوي |
| هـم انـجام ازويست و فرجام ازوي |
| سـپـهر و زمان و زمين کرده است |
| کـم و بيش گيتي برآورده اسـت |
| ز خاشاک ناچيز تا عرش راسـت |
| سراسر به هستي يزدان گواسـت |
| جز او را مـخوان کردگار جـهان |
| شـناسـنده آشـکار و نـهان |
| ازو بر روان مـحـمد درود |
| بيارانـش بر هريکي برفزود |
| سرانـجـمـن بد ز ياران عـلي |
| کـه خوانـند او را عـلي ولي |
| هـمـه پاک بودند و پرهيزگار |
| سخنـهايشان برگذشـت از شمار |
| کـنون بر سخنـها فزايش کـنيم |
| جـهانآفرين را سـتايش کـنيم |
| سـتاييم تاج شـهـنـشاه را |
| کـه تختـش درفـشان کند ماه را |
| خداوند با فر و با بـخـش و داد |
| زمانـه بـه فرمان او گشـت شاد |
| خداوند گوپال و شمـشير و گـنـج |
| خداوند آساني و درد و رنـج |
| جـهاندار با فر و نيکيشـناس |
| کـه از تاج دارد بـه يزدان سـپاس |
| خردمـند و زيبا و چيرهسـخـن |
| جواني بـسال و بدانـش کـهـن |
| هـمي مـشـتري بارد از ابر اوي |
| بـتازيم در سايه فر اوي |
| بـه رزم آسـمان را خروشان کـند |
| چو بزم آيدش گوهرافـشان کـند |
| چو خـشـم آورد کوه ريزان شود |
| سـپـهر از بر خاک لرزان شود |
| پدر بر پدر شـهريارسـت و شاه |
| بـنازد بدو گـنـبد هور و ماه |
| بـماناد تا جاودان نام اوي |
| هـمـه مـهـتري باد فرجام اوي |
| سر نامـه کردم ثـناي ورا |
| بزرگي و آيين و راي ورا |
| ازو ديدم اندر جـهان نام نيک |
| ز گيتي ورا باد فرجام نيک |
| ز ديدار او تاج روشـن شدسـت |
| ز بدها ورا بخت جوشـن شدسـت |
| بـنازد بدو مردم پارسا |
| همانکـس کـه شد بر زمين پادشا |
| هوا روشـن از بارور بـخـت اوي |
| زمين پايه نامور تـخـت اوي |
| بـه رزم اندرون ژنده پيل بـلاسـت |
| بـه بزم اندرون آسـمان وفاسـت |
| چو در رزم رخـشان شود راي اوي |
| هـمي موج خيزد ز درياي اوي |
| بـه نـخـچير شيران شکار وياند |
| دد و دام در زينـهار وياند |
| از آواز گرزش هـمي روز جـنـگ |
| بدرد دل شير و چرم پـلـنـگ |
| سرش سـبز باد و دلـش پر ز داد |
| جـهان بيسر و افـسر او مـباد |
