FarhangIran
 
 
 
 
 
 
 
 
 
برگ نخست
در باره ما
پیوند با ما
راهنما
جستجوی پیشرفته
یاد داشت روز
سیاسی-اجتماعی
ترجمه روزنامه ها
تاریخی-فرهنگی
شاهنامه فردوسی
شاهنامه خوانی
زرتشت، اوستا، گاتها
سیمرغ در فرهنگ ایران
جشن های ایرانی
خنیاگری
باغ ایرانی
نام های ایرانی
واژه نامه زبان پارسی
پرسش و پاسخ
یادمان های تاریخی
رو یداد ها
گفتگو ها
طنز
 
 
تازه ترین ها
پر بیننده ترین ها
 
 
 
 
 
 
برگ نخست arrow شاهنامه فردوسی arrow پادشاهی اردشیر بابكان arrow تدبیر ساختن اردشیر در كار پادشاهی
تدبیر ساختن اردشیر در كار پادشاهی چاپ ارسال به دوست
نویسنده فردوسی   
۲۹ مرداد ۱۳۸۶

تدبیر ساختن اردشیر در كار پادشاهی

کـنون      از      خردمـندي      اردشير
سخـن   بشـنو  و  يک  به  يک  يادگير
بـکوشيد      و      آيين     نيکو     نـهاد
بگـسـترد   بر   هر  سوي  مهر  و  داد
بـه  درگاه  چون  خواست لشکر فزون
فرسـتاد    بر    هر   سوي   رهـنـمون
کـه   تا   هرکسي  را  که  دارد  پـسر
نـماند     کـه     بالا     کـند     بي‌هـنر
سواري    بياموزد    و   رسـم   جـنـگ
بـه   گرز   و  کمان  و  بـه  تير  خدنـگ
چو  کودک ز کوشش به مردي شدي
بـهر   بخشـشي   در   بي   آهو  بدي
ز    کـشور    بـه   درگاه   شاه   آمدند
بدان         نامور         بارگاه        آمدند
نوشـتي    عرض    نام    ديوان    اوي
بياراسـتي     کاخ     و     ايوان    اوي
چو    جـنـگ   آمدي   نورسيده   جوان
برفـتي      ز      درگاه     با     پـهـلوان
يکي      موبدان     را     ز     کارآگـهان
کـه     بودي     خريدار     کار    جـهان
ابر     هر     هزاري     يکي    کارجوي
برفـتي    نـگـه    داشـتي    کار   اوي
هرانکس  که  در  جنگ سست آمدي
بـه       آورد      ناتـن‌درسـت      آمدي
شهـنـشاه    را    نامـه    کردي   بران
هـم   از   بي‌هنر   هم   ز  جنـگ‌آوران
جـهاندار     چون     نامـه     برخواندي
فرسـتاده      را     پيش     بـنـشاندي
هـنرمـند      را      خلعـت     آراسـتي
ز    گنـج    آنـچ    پرمايه‌تر   خواسـتي
چو    کردي    نـگاه    اندران   بي‌هـنر
نبـسـتي    ميان    جنـگ   را   بيشتر
چـنين   تا   سپاهش   بدانـجا   رسيد
کـه    پـهـناي    ايشان   ستاره   نديد
ازيشان   کـسي   را   کـه  بد  راي‌زن
برافراخـتـندي     سرش    ز    انجمـن
که هرکس که خشنودي شاه جست
زمين  را  به  خوان  دليران  بشـسـت
بيابد     ز     مـن    خلـعـت    شـهريار
بود     در     جـهان     نام    او    يادگار
بـه    لشـکر   بياراست   گيتي   همه
شـبان   گشت  و  پرخاش‌جويان  رمه
بـه     ديوانـش    کارآگـهان    داشتي
بـه     بي‌دانـشي     کار    نگذاشـتي
بلاغـت    نگـه    داشـتـندي    و   خط
کـسي   کو   بدي  چيره  بر  يک  نقـط
چو   برداشـتي   آن  سخن  رهنـمون
شـهـنـشاه    کرديش    روزي    فزون
کـسي  را  که  کمتر  بدي  خـط و وير
نرفـتي    بـه    ديوان    شاه   اردشير
سوي    کارداران    شدندي   بـه   کار
قـلـم‌زن      بـماندي      بر      شـهريار
شـناسـنده    بد    شـهريار    اردشير
چو    ديدي    بـه    درگاه    مرد    دبير
نويسـنده    گفـتي   کـه   گنج   آگنيد
هـم    از    راي    او    رنـج   بـپراگـنيد
بدو    باشد    آباد    شـهر    و   سـپاه
هـمان        زيردسـتان        فريادخواه
دبيران     چو     پيوند     جان     مـنـند
هـمـه     پادشا     بر    نـهان    مـنـند
چو    رفـتي    سوي    کـشور   کاردار
بدو    شاه    گـفـتي   درم   خوار   دار
نـبايد   کـه   مردم   فروشي   به  گنج
کـه    برکـس   نـماند   سراي   سپنج
هـمـه   راسـتي   جوي   و   فرزانگي
ز     تو    دور    باد    آز    و    ديوانـگي
ز   پيوند   و  خويشان  مـبر  هيچ‌کـس
سـپاه   آنـچ   مـن   يار   دادمت   بس
درم    بـخـش    هر   ماه   درويش   را
مده      چيز      مرد      بدانديش     را
اگر    کـشور    آباد    داري    بـه    داد
بـماني     تو     آباد     وز    داد    شاد
و   گر  هيچ  درويش  خسـپد  بـه  بيم
همي  جان  فروشي به زر و به سيم
هرانکـس   که  رفتي  به  درگاه  شاه
بـه   شايستـه   کاري  و  گر  دادخواه
بدندي    بـه    سر    اسـتواران    اوي
بـپرسيدن       از       کارداران      اوي
کـه  دادست  ازيشان  و  بگرفت  چيز
وزيشان   کـه   خسپد   بـه  تيمار  نيز
دگر    آنـک    در    شـهر   دانا   کـه‌اند
گر     از     نيسـتي     ناتوانا     کـه‌اند
دگر   کيست  آنک  از  در  پادشاسـت
جـهانديده   پيرست  و  گر  پارساست
شهـنـشاه    گويد   کـه   از   رنج   من
مـبادا    کـسي   شاد   بي‌گنج   مـن
مـگر     مرد    با    دانـش    و    يادگير
چـه    نيکوتر    از    مرد    دانا   و   پير
جـهانديدگان     را    همـه    خواسـتار
جوان      و     پـسـنديده     و     بردبار
جوانان        دانا        و        دانـش‌پذير
سزد    گر    نـشينـند    بر   جاي   پير
چو  لشکرش رفتي به جايي به جنگ
خرد    يار   کردي   و   راي   و   درنـگ
فرسـتاده‌يي          برگزيدي         دبير
خردمـند    و    با    دانـش    و   يادگير
پيامي   بـه   دادي  بـه  آيين  و  چرب
بدان    تا    نـباشد    بـه   بيداد   حرب
فرسـتاده     رفـتي     بر    دشمنـش
کـه     بشـناخـتي     راز     پيراهنـش
شـنيدي   سخـن   گر   خرد  داشتي
غـم   و   رنـج   بد  را  به  بد  داشـتي
بدان    يافـت    او    خلعـت    شـهريار
هـمان   عـهد   و   منشور  با  گوشوار
وگر   تاب   بودي   بـه   سرش  اندرون
بـه  دل  کين  و  اندر  جگر جوش خون
سـپـه     را    بدادي    سراسر    درم
بدان    تا    نـباشـند    يک    تـن   دژم
يکي    پهـلوان    خواستي   نامـجوي
خردمـند     و     بيدار     و    آرامـجوي
دبيري    بـه    آيين    و   با   دسـتـگاه
کـه    دارد    ز    بيداد   لـشـکر   نـگاه
وزان  پـس  يکي  مرد  بر  پشـت  پيل
نشستي که رفتي خروشش دو ميل
زدي    بانـگ   کاي   نامداران   جـنـگ
هرانکـس  که  دارد  دل  و  نام  و ننگ
نـبايد    کـه    بر   هيچ   درويش   رنـج
رسد   گر  بر  آنکس  بود  نام  و  گـنـج
بـه   هر   مـنزلي   در  خوريد  و  دهيد
بران    زيردسـتان    سـپاسي   نـهيد
بـه   چيز  کسان  کس  ميازيد  دست
هرانکـس  که  او  هست يزدان‌پرست
به  دشمن  هرانکس که بنمود پشت
شود  زان  سپس  روزگارش  درشـت
اگر   دخمـه   باشد   به  چنـگال  اوي
وگر    بـند    سايد    بر    و   يال   اوي
ز    ديوان    دگر    نام   او   کرده   پاک
خورش  خاک  و رفتنـش بر تيره خاک
بـه  سالار  گفتي  که  سستي  مکن
هـمان   تيز   و   پيش  دستي  مـکـن
هميشـه   بـه   پيش   سپه  دار  پيل
طـلايه      پراگـنده     بر     چار     ميل
نخـسـتين   يکي  گرد  لشکر  به  گرد
چو   پيش   آيدت   روز   نـنـگ  و  نـبرد
به  لشکر  چنين  گوي کاين خود کيند
بدين       رزمـگاه      اندرون      برچيند
از  ايشان  صد  اسپ افگن از ما يکي
هـمان   صد   بـه   پيش  يکي  اندکي
شـما    را   هـمـه   پاک   برنا   و   پير
ستانـم    همـه   خلعـت   از   اردشير
چو  اسپ  افگند لشکر از هر دو روي
نـبايد      کـه     گردان     پرخاشـجوي
بيايد    کـه   ماند   تـهي   قـلـب   گاه
وگر    چـند    بـسيار    باشد    سـپاه
چـنان   کـن   کـه   با   ميمنه  ميسره
بـکوشـند        جنـگ‌آوران       يکـسره
هـمان     نيز    با    ميسره    ميمـنـه
بـکوشـند    و    دلـها    همـه   بر   بنه
بود   لشـکر   قلـب   بر   جاي  خويش
کـس  از  قلبگه  نگسلد  پاي  خويش
وگر   قـلـب   ايشان   بجنـبد   ز  جاي
تو   با   لشـکر   از  قـلـب‌گاه  اندر  آي
چو   پيروز  گردي  ز  کـس  خون  مريز
کـه   شد   دشمن  بدکنـش  در  گريز
چو  خواهد  ز  دشمن  کسي  زينـهار
تو    زنـهارده    باش    و    کينـه   مدار
چو  تو  پشت  دشمن  ببيني بـه چيز
مـپرداز   و   مـگذر   هـم  از  جاي  نيز
نـبايد   کـه   ايمـن   شويد   از   کمين
سـپـه  باشد  اندر  در  و  دشت  کين
هرآنگـه   که  از  دشمن  ايمن  شوي
سخـن   گفتـن  کس  همي  نشنوي
غنيمت  بدان  بخش  کو جنگ جست
به  مردي دل از جان شيرين بشست
هرانکـس  که  گردد  به  دستت اسير
بدين        بارگاه        آورش        ناگزير
مـن   از  بهر  ايشان  يکي  شارستان
برآرم   بـه   بومي   که  بد  خارسـتان
ازين     پـندها     هيچ    گونـه    مـگرد
چو  خواهي که ماني تو بي‌رنج و درد
بـه   پيروزي   اندر   بـه   يزدان   گراي
کـه   او   باشدت   بي‌گمان  رهنـماي
ز     جايي    کـه    آمد    فرسـتاده‌يي
ز     ترکي     و    رومي    و    آزاده‌يي
ازو       مرزبان       آگـهي      داشـتي
چـنين     کارها     خوار     نـگذاشـتي
بره    بر    بدي    خان    او    ساخـتـه
کـنارنـگ       زان       کار      پرداخـتـه
ز      پوشيدنيها      و      از     خوردني
نيازش     نـبودي     بـه    گـسـتردني
چو   آگـه   شدي  زان  سخـن  کاردار
کـه    او    بر   چـه   آمد   بر   شـهريار
هيوني     سرافراز    و    مردي    دبير
برفـتي    بـه    نزديک   شاه   اردشير
بدان     تا     پذيره    شدندي    سـپاه
بياراسـتي      تـخـت      پيروز     شاه
کـشيدي   پرسـتـنده   هر   سو   رده
همـه    جامـه‌هاشان    بـه   زر   آژده
فرسـتاده    را    پيش   خود   خواندي
بـه      نزديکي     تخـت     بـنـشاندي
بـه   پرسـش   گرفتي  همه  راز  اوي
ز   نيک   و   بد   و   نام   و   آواز   اوي
ز    داد    و    ز    بيداد   وز   کـشورش
ز    آيين    وز    شاه    وز    لـشـکرش
بـه     ايوانـش     بردي    فرسـتاده‌وار
بياراسـتي     هرچ    بودي    بـه    کار
وزان  پس  بـه  خوان و ميش خواندي
بر      تـخـت      زرينـش     بـنـشاندي
بـه    نـخـچير    برديش   با   خويشتن
شدي     لشـکر     بيشـمار    انجمـن
کـسي    کردنـش    را    فرسـتاده‌وار
بياراسـتي        خـلـعـت        شـهريار
بـه   هر   سو   فرستاد  پـس  موبدان
بي‌آزار        و       بيداردل       بـخردان
کـه   تا  هر  سوي  شهرها  ساختـند
بدين      نيز      گنـجي     بـپرداخـتـند
بدان  تا  کسي  را  کـه  بي‌خانـه  بود
نـبودش     نوا    بـخـت    بيگانـه    بود
هـمان    تا   فراوان   شود   زيردسـت
خورش   ساخت  با  جايگاه  نشسـت
ازو     نام     نيکي    بود    در    جـهان
چـه   بر   آشـکار   و   چه   اندر  نـهان
چو   او   در   جـهان   شـهرياري  نـبود
پـس    از    مرگ    او   يادگاري   نـبود
مـنـم    ويژه    زنده    کـن    نام   اوي
مـبادا    جز    از   نيکي   انـجام   اوي
فراوان   سـخـن   در   نهان   داشـتي
بـه    هر   جاي   کارآگـهان   داشـتي
چو   بي‌مايه   گـشـتي  يکي  مايه‌دار
ازان      آگـهي      يافـتي      شـهريار
چو    بايسـت   برساخـتي   کار   اوي
نـماندي     چـنان    تيره    بازار    اوي
زمين    برومـند    و   جاي   نشـسـت
پرسـتيدن          مردم         زيردسـت
بياراسـتي     چون     بـبايسـت    کار
نگشـتي   نهانـش   به   کس   آشکار
تـهي‌دسـت   را   مايه   دادي   بسي
بدو     شاد    کردي    دل    هرکـسي
هـمان    کودکان   را   به   فرهـنـگيان
سـپردي   چو   بودي   ورا  هـنـگ  آن
بـه   هر   برزني   در   دبـسـتان   بدي
هـمان    جاي    آتـش‌پرسـتان    بدي
نـماندي   کـه   بودي   کسي   را  نياز
نگـه   داشـتي   سختي   خويش  راز
بـه     ميدان    شدي    بامداد    پـگاه
برفـتي    کـسي   کو   بدي   دادخواه
نـچـسـتي    بداد    اندر    آزرم   کـس
چـه    کهـتر    چـه    فرزند   فريادرس
چـه  کهـتر  چه  مهتر  به  نزديک  اوي
نجسـتي   هـمي   راي   تاريک   اوي
ز    دادش   جـهان   يکـسر   آباد   کرد
دل   زيردسـتان   بـه   خود  شاد  کرد
جـهاندار   چون  گشت  با  داد  جفـت
زمانـه      پي     او     نيارد     نـهـفـت
فرسـتاده    بودي    بـه    گرد   جـهان
خردمـند       و       بيدار       کارآگـهان
بـه   جايي   کـه  بودي  زميني  خراب
وگر   تـنـگ   بودي   بـه   رود  اندر  آب
خراج     اندر     آن     بوم    برداشـتي
زمين     کـسان     خوار    نـگذاشـتي
گر  ايدونک  دهقان  بدي  تنگ دسـت
سوي نيستي گشته کارش ز هست
بدادي    ز    گـنـج    آلـت   و   چارپاي
نـماندي   کـه   پايش  برفتي  ز  جاي
ز   دانا   سخـن   بشـنو  اي  شـهريار
جـهان    را    برين    گونـه    آباد    دار
چو  خواهي  کـه  آزاد  باشي  ز  رنـج
بي‌آزار     و    بي‌رنـج    آگـنده    گـنـج
بي‌آزاري          زيردسـتان          گزين
بيابي    ز    هرکـس   بـه   داد   آفرين
 
 

دریافت آگاهی نامه

نشانی ایمیل شما:  
دریافت آگاهی نامه بیرون رفتن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
انتشارات فرهنگ ایران
انتشارات فرهنگ ایران
گاهنامه فرهنگی
گاهنامه فرهنگی
گروه فرهنگ ایران
FaceBookFarhangiran
شاهنامه فردوسی
shahnameh
پرچم های ایران
Flag-Iran-10.jpg
پوشاک زنان ایرانی
جنگ ابزار های ارتش ایران
RSS های فرهنگ ایران
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Untitled Document
                              

Copyright © 2004, All rights reserved. Created by The Iranian cultural foundation
E-mail: webmaster[at]farhangiran.com